NK Article  NamKhone Forum


ပၢၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့် မိူဝ်ႈလႂ်?

ယူႇၼီႇၶူတ့်ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပွင်ႇဝႃႈသင်
ယူႇၼီႇၶူတ့်ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်လွၵ်းၸဵင် ဢၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆ့ တွၼ်ႈတႃႇတေပေႃႉလိၵ်ႈ ၶပ့်လိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ လႄႈသိမ်းၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ်ႈ။ တူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပႃးၸဵမ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလိၵ်ႈတႆး၊ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလၵ်းၸဵင်ႇယူႇၼီႇၶူတ့်ၼႆ့ယဝ့်။ ယူႇၼီႇၶူတ့်ၼႆ့ ပဵၼ်ၽူႈလူင့်လႅၼ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇတူဝ်လိၵ်ႈပိုၼ့်တီႈပႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ့်ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းလီလီငၢမ်းငၢမ်းသေ ၶူင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ဝႆ့ယဝ်ႈ။ Operating System (OS) တင်းၼမ် ဢမ်ႇဝႃႈ Mac ႁိုဝ် PC ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တင်းမူတ်းယဝ့်။ တေႃႈၼင်ႇၼႂ်းၾူၼ်းလႄႈ ၶိူင်ႈဢွၼ်ႇၶိူင်ႈဢိတ်း တၢင်ႇမဵဝ်းၵေႃႈ ယင်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈပႃးယဝ့်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင် ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉယူႇၼီႇၶူတ့်

  • ပဵၼ်လၵ်းၸဵင်ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းယွမ်းႁပ့်၊
  • ပဵၼ်လၵ်းၸဵင်ဢၼ် World Wide Web Consortium ယွမ်းႁပ့်
  • သင်လူဝ်ႇၶူၼ့်ႁႃတူဝ်လိၵ်ႈမႃးၸိုင် တေဢမ်ႇမီးတီႈယူပ်ႈယွမ်း
  • တူဝ်လိၵ်ႈၵပ်းတၢမ်းၵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းမၢႆၸႅၼ်ႇ ၵ ၶ ၷ ꧠ င
  • ပႃးဝႆ့တူဝ်လိၵ်ႈတွၼ်ႈတႃႇလၢႆၸိူဝ့်လၢႆၶိူဝ်း (မိူၼ်ၼင်ႇ တႆး၊ တဢၢင်း၊ မၢၼ်ႈ၊ မွၼ်း၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇသီႇၶိူဝ်း လႄႈယၢင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆ့)

လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ မိူဝ်ႈၸႂ်ႉယူႇၼီႇၶူတ့်
မိူဝ်ႈႁဝ်းၸႂ်ႉၾွၼ့်ယူႇၼီႇၶူတ့်သေ ပေႃႉလိၵ်ႈၼၼ့် လွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမၼ်း မီးဢိတ်းဢီႈ။ လၢႆးၵဝ်ႇလၢႆးမွၼ် ဢၼ်ႁဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃးၼၼ့် ပေႃးတေမႃးထတ်းတူၺ်းၸိုင် ဢမ်ႇပေႃးမီးပၵ်းပိူင်မၢႆႈမီႈသင်လူင်လၢင်။ မိူၼ်ၼင်ႇတူဝ်ဢၼ်ဝႃႈ 'ၶၢႆ' ၼႆၼၼ့် မၢင်ၸိူဝ်းပေႃႉ ၶ + ဢႃပွတ်း + ၵၢႆၶိုၼ်း (ၶၢႆ) ၼႆသေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ့်ပေႃႉ ၶ + ၵၢႆႇၶိုၼ်း + ဢႃပွတ်း (ၶၢႆ) ၼႆယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇတူဝ်ဢၼ်ဝႃႈ 'တိုၵ်း' ၼႆၼၼ့်ၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းပေႃႉဝႃႈ တ + တိုတ့်ၼိုင်ႈ + တၢင်ႇ + ၵၽႅတ်း + ၸမ်ႈၼႃး ၼႆသေ ဢဝ်တိုတ့်ၼိုင်ႈမႃးဢွၼ်တၢင်းယဝ့်၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ့်ပေႃႉဝႃႈ တ + တၢင်ႇ + တိုတ့်ၼိုင်ႈ + ၵၽႅတ်း + ၸမ်ႈၼႃႈ ၼႆသေ ဢဝ်တၢင်ႇမႃးဢွၼ်တၢင်းယဝ့်။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ ပေႃးဢဝ်မၢၵ်ႇတႃၵူၼ်းႁဝ်းတူၺ်းတႄ့ ႁၼ်တူဝ်မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်းသေတႃႉ ပေႃးဢဝ်မၢၵ်ႇတႃၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇတူၺ်းတႄ့ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆ့ လူင်လၢင်ယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် မိူဝ်ႈႁဝ်းတေၶူၼ့်ႁႃတူဝ်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈမုၼ်းသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ့်ၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းပေႃႉမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းၸွမ်းပိူင်မၼ်းၵွၼ်ႇ ၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ၶူၼ့်ႁႃၵေႃႈ ၸင်ႇတေ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ယဝ့်။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းၶပ့်ထႅဝ်တူဝ်လိၵ်ႈၼၼ့် ၼင်ႇႁိုဝ်ထႅဝ်တူဝ်လိၵ်ႈႁဝ်းပေႃးတေၵႂႃႇယူႇၸွမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ့်ၼၼ့်ၵေႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီပေႃႉၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးမၼ်းယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇ -

ၵ + ႄ + ႇ = ၵႄႇ   ||   ပ + ေ + ႃ + ႈ = ပေႃႈ   ||  သ + ြ + ႃ + ႇ = သြႃႇ || ၼ + ၢ + ႆ + း = ၼၢႆး
(တႅမ်ႈသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ မႃးဢွၼ်ႇတၢင်းမႄႈၵပ်းငဝ်ႈ။)

(ႁၢင်ႈလွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈယူႇၼီႇၶူတ့် ဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈလၢႆလၢႆၶိူဝ်း)

unicode_image

သင်ႁဵတ်းၼႆပေႃႉၵွၼ်ႇ မိူဝ်ႈၶပ့်ထႅဝ်လိၵ်ႈမႃးၼၼ့် တီႈဢၼ်ဝႃႈ 'ၵႄႇ' ၼၼ့်ၵေႃႈ ၸင်ႇတေ ၵႂႃႇယူႇၸွမ်းတူဝ်'ၵ'၊ တီႈဢၼ်ဝႃႈ'ပေႃႈ'ၼၼ့်ၵေႃႈ ၸင်ႇတေၵႂႃႇယူႇၸွမ်းတူဝ်'ပ'ယဝ့်။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် သင်ဢဝ်တူဝ်'ႄ' လႄႈ တူဝ် 'ေ' ပေႃႉဢွၼ်တၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇလၢႆးၵဝ်ႇၸိုင် ၶဝ်တေၵႂႃႇယူႇၸွမ်း တူဝ်'ႄ' လႄႈ 'ေ'ၵူၺ်းယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပႃး လၢႆးပေႃႉလိၵ်ႈႁဝ်းယဝ့်။ ႁဵတ်းၸိူင့်ႁိုဝ်ပေႃႉၵေႃႈ တီႈတႄ့မၼ်း လူဝ်ႇႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈသေ လူလႆႈဢၢၼ်ႇလႆႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈႁဝ်းမီးပၵ်းမီးပိူင်သေ ၶပ့်ပေႃႉၸိုင် မၼ်းတေ ငၢႆႈၸႂ်လူမ်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းတင်းသဵင်ႈသေ တေသၢင်ႇထုၵ်ႇၵၼ် တင်းလွၵ်းလၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်းၼႃႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဝ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ပိၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ၊ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ပိၼ်ႇႁႂ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ။ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ပိၼ်ႇပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ ပေႃးႁဝ်းမီးယူႇၼီႇၶူတ့် ႁင်းၵူၺ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ့်ၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ပေႃးယၢမ်ႈၵႂႃႇၸိုင် လွၵ်းလၢႆးယူႇၼီႇၶူတ့်ၼႆ့ ယင်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၽႂ်းလိူဝ်ငၢႆႈလိူဝ်သေ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၵဝ်ႇဢၼ်မွၼ် ႁဝ်းၼၼ့်တႄ့တႄ့လူးၵွၼ်ႇ။

တၢင်ႇ + တိုတ့် ဢမ်ႇၼၼ် တိုတ့် + တၢင်ႇ?
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွၵ်းမိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ့် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵမ်ဝႆ့ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တူဝ်လိၵ်ႈၵမ်ႈပႃႈၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ င၊ တ၊ ထ၊ ပ၊ မ၊ ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ လႄႈတင်း မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ ဢ ဢႃ ဢိ ဢီ ဢု ဢူ ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့လၢႆလၢႆၶိူဝ်းလႄႈ ပဵၼ်တီႈလူဝ်ႇလႆႈဝူၼ့်ၸွမ်းထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃးဢဝ်လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈၸိုင် တီႈဢၼ်လူဝ်ႇတႅမ်ႈဝႃႈ 'တို့' ၼႆၼၼ့် ၶဝ်တေတႅမ်ႈဝႃႈ တ + တၢင်ႇ + တိုတ့် + ၸမ်ႈတႂ်ႈသေ တူဝ်တၢင်ႇ မႃးဢွၼ်တၢင်းတူဝ်တိုတ့်ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဢဝ်လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႃႈသမ့် လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈ တ + တိုတ့် + တၢင်ႇ + ၸမ်ႈတႂ်ႈၼႆသေ တူဝ်တိုတ့်မႃးဢွၼ်တၢင်း တူဝ်တၢင်ႇယဝ့်။ တီႈၼႆႈ ပေႃးဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈဝႃႈၸိုင် လၢႆးဢၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉၼၼ့် တူၵ်းထုၵ်ႇသေလၢႆးတႆးယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ပေႃးမႃးၶပ့်တူၺ်း တူဝ်မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ တႆးႁဝ်းၵေႃႈ 1. ဢႃ 2.(ဢိ) ဢီ 3. ဢေ 4. ဢႄ 5. (ဢု) ဢူ ၸၵႂႃႇ တူဝ်ဢိ (တူဝ်တၢင်ႇ) ၼႆ့ မႃးဢွၼ်တၢင်းတူဝ်ဢု (တူဝ်တိုတ့်)ယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ သင်ႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ ၸွမ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ တႅမ်ႈတူဝ်တၢင်ႇဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၽိတ်းတီႈလႂ်။ လိူဝ်သေၼၼ့် တေၵႂႃႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လၢႆးတႅမ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းဢၼ် ႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸႂ်ႉၼၼ့်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၸေႃႇၵီႇလူး ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ
ပေႃးတေလႆႈတွပ်ႇပွတ်းပွတ်းၸိုင် ၵဝ်ၶႃႈၵူၺ်းလူဝ်ႇတွပ်ႇဝႃႈ "ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ" ၼႆၶေႃႈလဵဝ်ၵွႆး။ ဝႆ့ၸႂ်ဝႃႈ ၸေႃႇၵီႇၼႆ့ ၵူၼ်းၸႂ်ႉမၼ်းၼမ်လိူဝ် ယူႇၼီႇၶူတ့်သေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၸွမ်း လၵ်းၸဵင် ဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆ့။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈၸေႃႇၵီႇမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ့် ဢဝ်တီႈယူႇ လွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းဝႆ့ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။ လွၵ်းၸဵင်တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်လိၵ်ႈတႆး ယင်းပႃးၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 13 တူဝ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းပၼ်ၾွၼ့် ၸေႃႇၵီႇတႆး ၼၼ့် ၶဝ်လႆႈၵႂႃႇဢဝ် လွၵ်းတီႈယူႇတူဝ်လိၵ်ႈ ၶွင်ၽႃႇသႃႇၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း မႃးတႅၼ်းဝႆ့ပၼ်ယဝ့်။ တီႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈမၼ်း ၸေႃႇၵီႇမၢၼ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်မၢၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢူပ်းတၢင်းဢၢႆသေ ဢဝ်ၶွင်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸဝ်ႈဝႆ့ၵူၺ်း။ ဢၼ်ႁၢႆ့ၸႃႉသေၼၼ့်တႄ့ ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸေႃႇၵီႇတႆး ငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇၸေႃႇၵီႇမၢၼ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်တႆးသေဢိတ်း။ ၵႂႃႇဢဝ်လွၵ်း တူဝ်လိၵ်ႈၶွင်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းမႃးသေ တေႃႉတႄ့ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈတႆး သႂ်ႇဝႆ့ပၼ်ၵူၺ်း။

သိုပ်ႇၸႂ်ႉၸေႃႇၵီႇၵႂႃႇႁဵတ်ႈၼႆၸွင်ႇလႆႈ
သင်ဝႃႈႁဝ်းသိုပ်ႇၸႂ်ႉၸေႃႇၵီႇၵႂႃႇႁဵတ်းၼႆတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ဢၼ်တေၼႃႇသေပိူၼ်ႈၼၼ့်တႄ့ ပဵၼ်ႁဝ်းႁႃး ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ၸေႃႇၵီႇမၢၼ်ႈၼႆ့ ဝႆ့ၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းဢဝ်လွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းမႃးၸႂ်ႉဝႆ့သေတႃႉ လွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်မၼ်းဢဝ်ၸႂ်ႉဝႆ့ၼၼ့် ယင်းပဵၼ်လွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆ့တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ့်ၵွႆး။ လၢႆးၶပ့်ဝၢင်း encode မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်တင်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈတႄ့ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းသင် လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။ ၸေႃႇၵီႇတႆးၼႆ့တႄ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင့်ၼၼ်၊ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် မၼ်းၵႂႃႇဢဝ်လွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈ Cham သေမႃးသႂ်ႇဝႆ့ပၼ်။ မၢင်တူဝ် ယင်းပႆႇပႃႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့်ၵွၼ်ႇ။ တင်းလွၵ်းတူဝ်လိၵ်ႈတႆးသေ Encode မၼ်းၵေႃႈပိူင်ႈၵၼ်၊ ၽႃႇသႃႇၵေႃႈပိူင်ႈၵၼ်၊ လၢႆးဝႆ့ဝၢင်းတူဝ်လိၵ်ႈၵေႃႈပိူင်ႈၵၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၸေႃႇၵီႇတႆးၼႆ့ တူဝ်လိၵ်ႈမၼ်း တေဢမ်ႇဢွၵ်ႇလီမိူၼ်တူဝ်လိၵ်ႈၸေႃႇၵီႇမၢၼ်ႈ။ မၢင်ႈတီႈၵေႃႈ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႇႁီးႁၢင်ႇႁၢႆး၊ မၢင်တီႈတီႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူသေဢိတ်းၵေႃႈမီး။

မိူဝ်ႈလႂ်တေထိုင်ပၢၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့်
ၸေႃႇၵီႇၼႆ့ ဢမ်ႇၶဝ်ႈတြႃးဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ယင်းတိုၵ့်ၸႂ်ႉၸေႃႇၵီႇၵၼ်ယူႇ။ ယင်းသူင်ၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇ။ ပႃးၸဵမ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ့်။ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၸိူင့်ၼႆၼႆ့ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း မီးဝႆ့လၢႆၸိူင့်လၢႆလွင်ႈ။ ၼႂ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၸိုင် -

            တူဝ်ၵဝ်ႇ ပႆႇပႃႈတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ
            တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပွႆႇၽႃႇ သၢႆငၢႆဢၼ်မိုတ်ႈၸႂ်ႉမိုတ်ႈတိုဝ်းဝႆ့
            တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတူင့်ၼိုင် တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ
            တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းတေႃႇသူႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ
            တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁူႉတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ
            တူင်ႇဝူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႆႇပႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈပႃးယဝ့်။

လိူဝ်သေလွင်ႈတၢင်းပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ယဝ့် တႃႇတေတိုတ့်တၢႆး ၸုင်ၸၼ် ပၼ်ပွၼ်ႈ ႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆးႁဝ်း မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ့်ၵၼ်မႃးၼၼ့် ႁဝ်းယင်းပႆႇပႃႈမီး လွင်ႈတူင့်ၼိုင် ဢီႈသင်လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။ သင်ယူႇတဵတ်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇၽႂ်မၼ်းႁဵတ်းၼႆၸိုင် ဢသၢၵ်ႈၸေႃႇၵီႇၼႆ့ ယင်းတေယူႇၵႂႃႇယၢဝ်းလိူဝ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆ့ၼၼ့်လူးၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။ တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၼၼ့်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆ့လၢႆၽၢႆႇလၢႆပႃႈ။ တီႈဢေႇသုတ်း လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈယူႇၼီႇၶူတ့် ၸႂ်ႉလႆႈလီလီ ၼႂ်းၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇ၊ ၼႂ်း Mac ၼႂ်း Android လႄႈ ၼႂ်း iOS ပႃးၸဵမ် လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ လွၵ်းမိုဝ်းတႆး လွၵ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈ။ သင်ပႆႇႁဵတ်းပၼ်လႆႈၸိူဝ်းၼႆ့လီလီၸိုင် ၸေႃႇၵီႇၵေႃႈ ယင်းတေပဵၼ်ၸေႃႇၵီႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆယူႇ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပီ 2014 ၼႆ့ သင်ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ့်ၵၼ်လႆႈတင်းမူတ်းတႄ့ တေလီတႄ့တႄ့ၶႃႈယဝ့်။

မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈၸင်ႇႁႃဢွၵ်ႇမႃးၼွၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ့် လႆႈမႃးႁၼ်ၵႂၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လူင်မိူင်းထႆး၊ လႆႈမႃးႁၼ်ပီႈၼွင့်ထႆးၶဝ်သေ ၵဝ်ၶႃႈၸႂ်လဵၵ့်ၼႃႇ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ့်ဝႃႈ "ႁဵတ်းသင် မိူင်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂၢမ်းႁဝ်း လၢတ်ႈတေႃႇတၵ့်ၼၢႆၵၼ် မိူၼ်ပီႈၼွင့်ထႆးၶဝ်ၸိူင့်ၼႆ။ တေႃႈၼင်ႇပဵၼ်မိူင်းတႆးလူင်ၵမ်ႇၽီႇၵမ်ႇၽဵတ်ႇ ၵႂႃႇၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႂ်းသႃး ႁၢင်ႈပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးတေႃႇၽႂ်" ၼႆယူႇ။ ထိုင်တေႃႈလဵဝ်ၼႆ့ ၶႅၼ်းလီၸႂ်လဵၵ့်ထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ လွၵ်းမိုဝ်းတႃႇလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းမီးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းသမ့်ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႃႇၵၼ်။ သင်ႁဝ်းႁူႉၸိူင့်ၼႆယဝ့်ၸိုင် ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်း မီးၼိူဝ်ႁူဝ်မႃႇႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၶႃႈယဝ့်ၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ပၢၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မိူဝ်ႈလႂ်? ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇ။ ၸဵဝ်းလႄႈၼၢၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်တႄ့ မီးတီႈႁဝ်းႁူမ်ႈတူဝ်ႁူမ်ႈၸႂ်ၵၼ် ၵွႆးၶႃႈယဝ်ႈၼေႃႈ ႉႉႉ

ပီႈၸၢႆးလူင်

 


ၸိူဝ်းပႆတၢင်းႁူၼ်လင်

ၸဵမ်းသ်ၽီတႃရိၵ့်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈတေႃႇလွင်းလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၼႆ့ သုမ်းပႅတ်ႈငုိၼ်း 250,000 ပွၼ်းယဝ့်။ သင်ၼပ့်ငုိၼ်းတေႃႇလႃႇၸုိင် တေမီးမွၵ်ႈ သီႇသႅၼ်ပၢႆပၢႆယဝ့်။ သင်ၼပ့်ငုိၼ်းထႆးၸုိင် မႅၼ်ႈမွၵ်ႈ သိပ်းသၢမ်လၢၼ့်ပၢႆယဝ့်။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈၼုိင်ႈၵေႃႉၼႆ့ တႃႇတႁေႃလႆႈငုိၼ်းမႃးမွၵ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။

ဢၼ်မၼ်းလဵၼ်ႈသုမ်းၼႆ့တႄ့ ပဵၼ်လွင်ႈတေႃႇလွင်း ၸွမ်းတူႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆ့ပိူင်တၢႆၼၼ့်ယဝ့်။ ၼႂ်း 20 ၸႅၵ့်ၵၢၼ့်ၼႆ့ လဵၼ်ႈလႆႈတေႃႇထုိင် 100 ပွၼ်းၼႆယဝ့်။

ဝၢႆးသေမၼ်းသုမ်းငုိၼ်းတၢၼ်ႇၼႆ့ယဝ့် မၼ်းဝႃႈ မၼ်းယင်းဢၢင်ႈၶႃႈတူဝ်မၼ်းတၢႆၼႆၵွၼ်ႇယဝ့်။ မၼ်းဝႃႈ "ပေႃးၵဝ်ၶႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပွၵ်ႈမႃးၸုိင် ၵဝ်ၶႃႈတေၶဝ်ႈၵႂႃႇဝႄ့ ၼႂ်းလၢၼ့်တေႃႇလွင်းသေ လဵၼ်ႈႁၢၼ့်တေႃႇငုိၼ်းပေႃးမူတ်း ၸင်ပွၵ်ႈႁိူၼ်း" ၼႆယဝ့်။

"ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတင်းၸၢတ်ႈၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သေႇသေႇယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတွၼ့်မီးငုိၼ်း တႃႇၵဵပ်းတႃႇႁွမ်သေပွၵ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၸူႉႁၵ့်ၵေႃႈ ၽႄတၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ႁူၺ်းၵေႃႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ပီႈၼွင့်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၼႃႈၵၢၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီးယဝ့်။"

"တွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ တေဢမ်ႇတွၼ့်လီၶုိၼ်းလႆႈသေပွၵ်ႈယဝ့်ယူဝ့်။ ၼႆ့တႄ့ပဵၼ်ၽွၼ်းႁၢႆ့လူင် လွင်ႈတေႃႇလွင်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။"

မၼ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼုိင်ႈသေ ၶုိၼ်းဝႃႈ -
"သုမ်းၵႂႃႇငုိၼ်းၼုိင်ႈသၢဝ်း၊ သမ့်ၶႆႈလႆႈငုိၼ်းၼၼ့်ၶုိၼ်းလႄႈ သမ့်ဢဝ်ငုိၼ်း 40 ႁဵတ်းတုိၼ်းလၢင်းမၼ်းသေတေႃႇထႅင်ႈ၊ လဵၼ်ႈၵႅပ့်ၼုိင်ႈၵူၺ်း ၵႃႈႁႅင်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းဝၼ်းသေ လႆႈမႃးၼၼ့် မူတ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ၼႂ်းယေးၶုိၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼီႈပဵၼ်ၶွတ်ႇဝႆ့၊ ၸူႉႁၵ့်ၶႃႈၵေႃႈ ႁူႉထုိင်လွင်ႈၼႆ့သေ မၼ်းယွၼ်းၽႄတၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႈ။"

Gambling_Image

"ၵူႈပွၵ်ႈတႄ့ ၼႃႈၵၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလီဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလၢၼ်ႇၻၢၼ်ႇ၊ ၼုိင်ႈပီၼုိင်ႈပီၼႆ့ လႆႈယူႇမွၵ်ႈ 40,000 ပွၼ်း။ တီႈယူႇၵေႃႈ ယူႇၸွမ်းပီႈၼွင့်ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈၶၢတ်ႈႁွင်ႈ၊ ၵႃႈၼမ့်ၵႃႈၽႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းသင်သေလွင်ႈ။"

"ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈၼင်ႇႁႃမႃးႁဵတ်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ့် ၵဝ်ၶႃႈဢဝ်ၵႂႃႇတေႃႇလွင်းပႅတ်ႈမူတ်း၊ ၵမ်းၼႆ့ ၵွတ်းၼႃႇယဝ့်လူး ငိုၼ်းတႃႇသိုဝ်ႉသႂ်ႇၼမ့်မၼ်းလူတ့်ၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ့်၊ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်း၊ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပေႃႈလဵင့်ၵေႃႈ တတ်းၵၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈပႅတ်ႈ။"

မၼ်းၶုိၼ်းသုိပ်ႇၶႆႈၼႄဝႃႈ "ၵမ်းၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈၼွၼ်းၼႂ်းလူတ့်ၵဝ်ၶႃႈၵူၺ်းယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 တေသဵင်ႈၼၼ့် ၵဝ်ၶႃႈယင်းဝူၼ့်ဝႃႈ တေၶႃႈတူဝ်ၵဝ်တၢႆပႅတ်ႈၼႆၵွၼ်ႇဢေႃႈ"

ႁဵတ်းၼႆသေ မၼ်းၵေႃႈ ထႆႇငဝ်းတူင့် လၢတ်ႈၼႄတူဝ်ထူပ်းလွင်ႈတႄ့မၼ်း ယွမ်းႁပ့်တၢင်းၽိတ်းမၼ်းသေ တၢင်ႇဝႆ့ၼိူဝ် YouTube ယဝ့်။ ၵူၼ်းတူၺ်းမၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းၶုိင်ႈလၢၼ့်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးတူဝ်ထူပ်းမိူၼ်မၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ႁူႉတူဝ်ၶဝ်သေ တုိတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈတေႃႇလွင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ့် ၶုိၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄတၢင်းႁၼ်ထုိင်ၶဝ် တင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။

ၵူၼ်းလူင်ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်းၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၶဝ်တႄ့ ဝႃႈ "ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈတင်းမူတ်းၼႆ့ မီးပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈထူပ်းၽွၼ်းႁၢႆ့လွင်ႈတေႃႇလွင်း" ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းထတ်းသၢင်တင်းၼမ်တႄ့ ဝႃႈ "ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ တုိၼ်းတေၼမ်လိူဝ်သေၼႆႉယဝ်ႈ၊ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈၼင်ႇၼၼ်ၼၼ့် ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁၼ်လီၼိူဝ်ၶဝ်သေ ႁၼ်ၸႃႉၼိူဝ်ၵူၼ်းသုမ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵူၺ်း" ၼႆယဝ့်။ ၼင်ႇဢၼ်ၵူၼ်းထတ်းသၢင်ၶဝ်ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၼႂ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈၼႆ့ လၢၼ့်တေႃႇလၢၼ့်လွင်း ၼမ်တႄ့တႄ့။ ဢၼ်လဵၵ့်လဵၵ့်ၵေႃႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇၵေႃႈမီး။ တေႇၸဵမ်လွင်းမႃႉ၊ လွင်းမႃ တေႃႇထုိင်ႁူင်းၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ လႆႈႁၼ် ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်းဝႆ့။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇထိင်းၸႂ်လႆႈၼၼ့်တႄ့ တေမူတ်းတူဝ်ၸိူင့်ၼင်ႇၸဵမ်းသ် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်ယဝ်ႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႆ့ ၵွင့်ၵၢႆႇၵၼ်ဝႆ့ၵူႈၸိူင့်ၵူႈလွင်ႈၵူႈဢွင်ႈၵူႈပိူင်လႄႈ သင်ဝႃႈတုမ့်တိူဝ့်ၵူၼ်းၵေႃႉၼုိင်ႈၸုိင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းမၼ်းၼၼ့်ၵေႃႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ  ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼုိင်ႈ တေႃႇလွင်းသေ သုမ်းမူတ်းတူဝ်ၼႆလႄႈ ၽွၼ်းႁၢႆ့ဢၼ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၵွမ့်ၵႃႈတုမ့်တိူဝ့်ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးမၼ်း၊ ပီႈၼွင့်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸဵမ်းသ် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵွတ်းၼႃႇသေ သမ့်ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈသုိဝ့်ၼမ့်မၼ်းၵႃးလႄႈ ၼမ်လႄႈဢေႇ တုမ့်တိူဝ့်ပႃး ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢၼ့်ၶၢႆၼမ့်မၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးပေႃႈလဵင့်မၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈ ငုိၼ်းဢၼ်ၵူႈမႃးၼႂ်းယေးငုိၼ်းလႄႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃး ယေးငုိၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸူႉႁၵ့်မၼ်းၽႄတၢင်းဢွၵ်ႇၵႂႃလႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်တၢင်းႁၵ်ႉထႅင်ႈ ႁဵတ်းၼႆလူင်ၵႂႃႇယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၽွၼ်းႁၢႆ့လွင်ႈတေႃႇလွင်းၼႆ့ တုမ့်တိူဝ့်ၵူၼ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈ ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉၵူၺ်းၼႆၼၼ့် လႆႈႁၼ် ယုမ်ႇယၢပ်ႇဝႆ့။ တၢင်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ ၵႆ့လႆႈငိၼ်းသဵင်ၶၢင်းၶဝ်ဝႃႈ "ၵူႈပွၵ်ႈတႄ့ ႁဝ်းၵေႃႈၶႅၼ်းၸႂ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇဢိူဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈမီး၊ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၵေႃႈမီး၊ မူၵေႃႈလဵင့်ဝႆ့တင်းၶွၵ်ႈ။ ပေႃႈဢၢႆႈၸၢႆးၶဝ် ဢဝ်တေႃႇလွင်းပႅတ်ႈမူတ်းယဝ့်ၼႃႇ။ ထုၵ်ႇၼီႈပိူၼ်ႈသေဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈ၊ မီးသင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈမႃးလၢၵ်ႈၵႂႃႇၽဵဝ်ႈၵႂႃႇမူတ်းယဝ့်ဢိူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ ၼမ့်မၼ်း ၽၵ်းမီႇဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငုိၼ်းတေသိုဝ့်ၵိၼ်ယဝ်ႈ" ၼႆ။ သဵင်ၶၢင်းဢၼ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၶူင်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇႁင်းၵူၺ်း၊ ပဵၼ်သဵင်ၶၢင်းဢၼ် လႆႈငိၼ်းမႃးၼႂ်းႁူတႄ့တႄ့ၼၼ့်ယဝ်ႈ။

တၢင်းမိူင်းႁဝ်းတႄ့ မၢင်တီႈတီႈ ပေႃးမီးမႃႇသႃႇပၢင်သွမ်းၼႆ ၼင်ႇႁုိဝ်တေပႂ်ႉတူၺ်းၵၼ်လႆႈတင်းၶုိၼ်းၼၼ့် ဢဝ်တင်းၽၢႆ့သေ မႃးမူၼ်ႈၵၼ်ဝႃႇ။ ႁဵတ်းၼႆသေ သုမ်းဢိတ်းဢွတ်း၊ လႆႈဢိတ်းဢွတ်း ပႆႇပႃႈႁၢၼ့်ၸႂ်၊ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းမႃး ဢမ်ႇမီးမႃႇသႃႇၵေႃႈ ၶိၼ်းၵၼ်သေတေႃႇ။ တေႃႇၵႂႃႇတေႃႇမႃး ဢဝ်တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းလႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း လုသုမ်းပႃးၵႂႃႇၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ့်။

ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ဝႃႈ "ဢႄႉႉႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸႅတ်ႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်း၊ ၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ၊ ၵဝ်းမႄႈယိင်း၊ သၢမ်မဵဝ်းၼႆ့တႄ့ တုိၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်းသေမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႈ" ၼႆ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းဝူၼ့် ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ပေႃးပိူၼ်ႈဝႃႈၼၼ် ၵိူဝ်းထၢင်ႇဝႃႈၸုိဝ်ႈၸႂ်ႈၼႃႇ ၼႆသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းၸွမ်း ႁၢႆ့ၸွမ်း။ ပေႃးဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈဝႃႈၸုိင် လူဝ်ႇလႆႈပိၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ "ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးငိူဝ်ႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်း၊ ၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ၊ ၵဝ်းမႄႈယိင်း၊ သၢမ်မဵဝ်းၼႆ့ တုိၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်းသေမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းလၵ်းၵျေႃးၵူၼ်းငိူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၸႂ်ႈတႄ့ယဝ်ႈ။ ပိူၼ်ႈသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵေႃႈ ၵျေႃးႁဝ်းလုသုမ်း၊ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ၵျေႃးၵၼ်လုသုမ်း။

ႁဝ်းတင်းမူတ်း မၢင်ႇၵိူဝ်းၶႂ်ႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ မၢင်ႇၵိူဝ်းၶႂ်ႈမၢၵ်ႈၶႂ်ႈမီးလီပဵၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းငၢၼ်း ၽႂ်ၽႂ်မၼ်းမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇလႆႈ၊ ႁႃယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၵဵပ်းႁွမ်လႆႈ၊ ၵႂႃႇယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶုိပ်ႈၼႃႈလႆႈ။ ယႃႇပဝေႃႈ တေၶုိပ်ႈၼႃႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈ ယင်းႁူၼ်လင်တူၵ်းတႅမ်ႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၶႂ်ႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈၼၼ့် ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်တေႁႄႉႁၢမ်ႈ တၢင်းၶုိၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ့် ၼုိင်ႈဢိတ်းၼုိင်ႈဢီႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇဝႆ့ၸႂ်ၶႅင်ၶႅင်သေ ဝႄႈလွတ်ႈလႆႈယဝ့်။

ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆးၵူႈၵေႃႉ ၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ ၶုိၼ်ႇယႂ်ႇၶုိပ်ႈၼႃႈလႆႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းပႆတၢင်းႁူၼ်လင်ၶႃႈ ႉႉႉ

ပီႈၸၢႆးလူင်


ၵေႃႉမီးသုၼ်ႇလႄႈၵေႃႉႁၢမ်းသုၼ်ႇ

ဢမ်ႇၼၼ်
ၵေႃႉမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းသုၼ်ႇ

ဢၢၼ်ႇတူၺ်းလွင်ႈမၼ်းသေယဝ်ႉၵေႃႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸႂ်ယင်းဢိုမ်တိုမ်းယူႇ၊ လီႁိုဝ် ၸႃႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းၸွမ်း။ ပေႃးတူၺ်းၽၢၵ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ႁၢင်ႈၸႂ်ႈဝႆ့ႁၢင်းၽႂ်ႁၢင်းမၼ်း။

ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလၢတ်ႈယူႇၼႆ့ ပဵၼ်လွင်ႈသွင်ၵေႃႉမႄႈလုၵ်ႈတီႈမိူင်းၶေႇယဝ့်။ မႄႈမၼ်း လၢတ်ႈတီႈလုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ဢၼ်ဢႃႇယုၸင်ႇႁႃလႆႈ 13 ၶူပ်ႇၼၼ့်ဝႃႈ "မႂ်းၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းၵဝ်တႄ့၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၵဵပ်းၵဝ်ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ၊ မႄႈမႂ်းတႄ့တႄ့ၼၼ့် တၢႆၵႂႃႇၸဵမ်မႂ်းၵေႃႉလဵၵ့်ၼၼ့်ယဝ်ႈ" ၼႆဝႃႇ။

မႄႈမၼ်းၼၢင်းၸိုဝ်ႈသျႅၼ်းၼႆယဝ့်။ သျႅၼ်းၼႆ့ တေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ပေႃႈလဵင့်ၵူၼ်းမီးၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ့် မၼ်းမီးလုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ ၶျႅင်းၶျႅင်းၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ပေႃးဢဝ်လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ ၽၢႆႇၶေႇၶဝ်ဝႃႈၸိုင် သျႅၼ်းၼႆ့ မၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းဝႃႈယၢပ်ႇၼႃႇၼႆယဝ့်။ ဝၢႆးသလေုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ဢႃႇယုသိပ်းၶူပ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႆ့ လၢတ်ႈသင် ဝႃႈသင်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈထွမ်ႇ၊ ယဝ့်ၵေႃႈ သမ်ႇမႅၼ်ၼႃႇၼႆယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ မႄႈမၼ်းၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇသင်ႇသွၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းလႆႈလႄႈ ၸင်ႇဝူၼ့်ႁႃလွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တေဢဝ်မႃးႁၵ်းပႅတ်ႈလွင်ႈသမ်ႇမႅၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းသေ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းပေႃးယိင်ႇငႄႈလွမ်ႈလွမ်ႈ ၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ထိုင်မႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းၸင်ႇယွၵ်ႇလႅၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းဝႃႈ " ႉႉႉ မႄႈမႂ်းတႄ့တႄ့ၼၼ့် တၢႆၵႂႃႇၸဵမ်မိူဝ်ႈမႂ်းတိုၵ့်လဵၵ့်ယဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၵူၺ်းပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ  ၵဝ်တေလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်မႂ်း  ႁၢၼ့်တေႃႇပေႃးယဝ့်ၸၼ့်ၸွမ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးမႂ်းယဝ့်ၸၼ့်ၸွမ်ယဝ့်ၸိုင် ယႃႇပေမုင်ႈမွင်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်သင်တီႈၵဝ်ယဝ့်" ၼႆယဝ်ႈ။

ၶျႅင်းၶျႅင်းၵေႃႈ ယုမ်ႇၵႂၢမ်းမႄႈၶဝ်ႈလၢတ်ႈယဝ့်။

ပေႃးဢဝ် လႅင်ႇၶၢဝ်ႇတွၼ်ႈၶမ်ႈ Shenyang ဝႃႈၸိုင် ဝၢႆးသေၼၼ့် ၶျႅင်းၶျႅင်းၼႆ့ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသမ်ႇမႅၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးမၼ်း၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မေႃၼပ့်မေႃယမ်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းယိင်ႇငႄႈမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆ့လႄႈ မိူဝ်ႈၶျႅင်းၶျႅင်းၶိုၼ်ႈၸၼ့်ၸွမ်ၼၼ့် မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇယူႇတီႈႁိူၼ်းသေၶိုၼ်ႈ။ ၵႂႃႇယူႇၵႂႃႇၵိၼ်တီႈၸၼ့်ၸွမ်သေၶိုၼ်ႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ်လႄႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈ လၢဝ်ၸွင်ႈၵူႈၽႃႇသႃႇသေ ဢွင်ႇပူၼ့်ၸၼ့်ၸွမ်ယဝ့်။ ပေႃးယဝ့်ၼၼ့် မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ လႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸၼ့်သုင် တီႈၶွမ်ႇပၼီႇတႅမ်ႈပရူဝ်းၵႅမ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။

ဝၢႆးသေၼၼ့် မႄႈမၼ်းၼၢင်းၸင်ႇၶိုၼ်းလၢတ်ႈလွင်ႈတႄ့မၼ်းပၼ်ၶျႅင်းၶျႅင်းယဝ့်။ သျႅၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ "လုၵ်ႈယိင်းၵဝ်ၼႆ့ ႁၢင်ႈၵေႃႈႁၢင်ႈလီ၊ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵေႃႈသုင်၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႆႈပဵၼ် 1,000 တေႃႇလႃႇ၊ ယဝ့်ၵေႃႈ လႆႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ၵူၼ်းၸၢႆးလီ" ၼႆယဝ့်။

မႄႈမၼ်းယင်းပၢႆဝႃႈ "သင်ၵဝ်ဢမ်ႇယွၵ်ႇလႅၼ်မၼ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းၸိုင် ၸွင်ႇၶျႅင်းၶျႅင်းတေမိူၼ်ၼႆမႃးလႆႈၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းတေၵုမ်ႇပဵင်းပေႃးၸွမ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်းသေယဝ်ႉ သမ်ႇမႅၼ်ယူႇသေ တေဢမ်ႇမီးၼမ့်ၸႂ်ၶႂ်ႈတေႃႇသူႈ ႁႂ်ႈထိုင်ၸၼ့်ၼႆ့မႃးလႆႈ" ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေၼၼ့် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁၼ်ၽိတ်းတီႈသျႅၼ်းတႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ သျႅၼ်းၼႆ့ မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီယွၵ်ႇလႅၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၸိူင့်ၼႆ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈယွၵ်ႇလႅၼ်ၸိူင့်ၼႆလႄႈ လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ့်။ ဢဝ်မိုဝ်းတၢင်ႇႁူဝ်သေဝူၼ့်တူၺ်းၵမ်းၼိုင်ႈၶႃႈလူး၊ ၽၢႆႇလႂ်မႅၼ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇလႂ်ၽိတ်း။

ပေႃးတေယူႇၽၢႆႇသျႅၼ်းသေဝူၼ့်ၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးၼမ့်ၸႂ်ၸေႇတၼႃႇလီ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းမၼ်း လႆႈလီလႆႈပဵၼ်လႄႈ လႆႈယွၵ်ႇလႅၼ်ၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈယွၵ်ႇလႅၼ်မၼ်းၼၢင်းၼႆ့ သမ့်လႆႈပၼ်တၢင်းတိူဝ့်ၸႂ် ၶျႅင်းၶျႅင်း တေႃႇပေႃးယဝ့်ၸၼ့်ၸွမ်၊ တၢင်းတိူဝ့်ၸႂ်ဢၼ်ၼႆ့ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ တေႃႈတေႁိုင်ယူႇဢမ်ႇယွမ်းသိပ်းပီ။ လွင်ႈၼႆ့ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶျႅင်းၶျႅင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ့်သုင်မႃးသေတႃႉ ပေႃးဢဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶျႅင်းၶျႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ ၵႂႃႇတႅၵ်ႈတူၺ်းၵႃႈၶၼ်တၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၸၢတ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ့်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁူႉထိုင်ဝႃႈ ၶဝ်မီးပေႃႈမီးမႄႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ့်လူး ၸွင်ႇၵႃႈၶၼ်မၼ်းတေၵိုင်ႇၵၼ်ႁိုဝ်? တွၼ်ႈတႃႇၶျႅင်းၶျႅင်းလူး ၸွင်ႇတေယုမ်ႇယမ်ၵႂၢမ်းမႄႈမၼ်းလႆႈထႅင်ႈသေ ဝႂၢင်းၶႂၢင့်ပၼ်လႆႈႁိုဝ်? ၼႆၸိူဝ်းၼၼ့်တႄ့ လိူဝ်သေၶျႅင်းၶျႅင်း ၽႂ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇ ႁႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၼေႃႈ။

ပေႃးတေယူၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈသေ ဝူၼ့်တူၺ်းၵေႃႈ ၶျႅင်းၶျႅင်းၼႆ့ တေဝႃႈယၢပ်ႇပူၼ့်တီႈလႄႈႁိုဝ်? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၼၼ့် လိူဝ်သေဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၼႆ့သေသင်ႇသွၼ် ဢမ်ႇႁႃႁၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လႂ်လႆႈယဝ့်ႁိုဝ်? မၢင်ၸိူဝ်းတႄ့ဝႃႈ လွင်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇလႆႈဝႃႈလွင်ႈယွၵ်ႇလႅၼ်၊ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးလိင့် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၼၼ့် မဵဝ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ၼႆယဝ့်။ သင်လွၵ်းလၢႆးလိင့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ့် ဢမ်ႇပႃးၼမ့်ၸႂ်မိူၵ်ႈလိူင်း၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ လႆႈတုၵ့်ၶယၢပ်ႇယၢၵ်ႈၸိုင် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်၊ ယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်လီဢၼ်ၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ့်။ လွင်ႈၼႆ့တႄ့ ဝႃႈၸိူင့်ႁိုဝ်မႃးၵေႃႈ ၽႂ်ႁိုဝ်ၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းပၼ်လႆႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်လႃႇၼေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ လွင်ႈပဵၼ်ပူၼ့်မႃးလွင်ႈၼိုင်ႈ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေလၢတ်ႈၼႄၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ် ပိူင်းပၼ်ၽႆးလႅင်း လႄႈ ၸင်ႈပၼ်ယႃႇၸူႇ လွင်ႈဝႆ့ဝၢင်းၼမ့်ၸႂ်ၸေႇတႃႇၼႃႇႁဝ်း ဢိတ်းဢွတ်းယူႇ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႉႉႉ ပွၵ်ႈၼၼ့် -

တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ့်တီႈၼိုင်ႈၼၼ့် မီးလိင်းလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈယူႇဝႆ့ဝႃႇ။ ၽၢႆႇပုၼ့်ၼမ့်သမ့် မီးၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၵုၼ်ဢွၼ်ႇၼၼ့် မီးမၢၵ်ႇမႆ့မၢၵ်ႇတွၵ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ လိင်းလူင်တူဝ်ၼႆ့ၵေႃႈ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၽင်ႇပုၼ့်သေ ၵႂႃႇၵိၼ်ၵႂႃႇယႅမ့် ၽင်ႇပုၼ့်ၵူႈဝၼ်းယဝ့်။

တႃႇလိင်းတူဝ်ၼႆ့ တေၶၢမ်ႈၵႂႃႇထိုင်ၽင်ႇပုၼ့်လႆႈၼၼ့် မၼ်းလႆႈၵွၽၵ်းၵႂႃႇႁႂ်ႈထိုင်ၼိူဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵၢင်ၼမ့်ၼၼ့် ၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ယဝ့်ၵေႃႈ လုၵ့်တီႈမၢၵ်ႇႁိၼ်လုၵ်ႈၼၼ့်သေ သမ့်လႆႈၵွၽၵ်းၵႂႃႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇတေထိုင်ၵႂႃႇလႆႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢွၼ်ႇၼၼ့်ယဝ့်။ မိူဝ်ႈၵိၼ်ဢိမ်ႇၵိၼ်တဵမ်သေ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်ႈတၢမ်းၶမ်ႈၼၼ့်ၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းၼႆသေ ပွၵ်ႈမႃးယဝ့်။

ၵမ်းၼႆ့ သမ့်မီးလႅၼ်းမႄႈတူဝ်ၼိုင်ႈ လႆႈႁၼ်လိင်းလူင်တူဝ်ၼႆ့ ၵျွၵ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇၶၢမ်ႈမႃးၵူႈဝၼ်းလႄႈ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်လိင်းတူဝ်ၼႆ့ ၼႆယဝ့်။ လႅၼ်းမႄႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၼႆ့ တီႈၽူဝ်မၼ်းလႅၼ်းပေႃႈသေ လႅၼ်းပေႃႈၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းတေပႂ်ႉၺွပ်းဢဝ် လိင်းတူဝ်ၼႆ့ႁႂ်ႈလႆႈၼႆယဝ့်။ ႁဵတ်းၼႆသေ မီးဢတႃႇႁူဝ်ၶမ်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ့် လႅၼ်းလူင်တူဝ်ၼႆ့ ႁဵတ်းၵႅင်ႈႁဵတ်းတူဝ်မိူၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်သေယဝ်ႉ မူပ်ႇဝႆ့ၼိူဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ့်သေ ပႂ်ႉၺွပ်းလိင်းလူင်ယဝ့်။

လိင်းလူင်ၵေႃႈ ၵႂႃႇႁႃၵိၼ်ႁႃယႅမ့်ၵႃႈၼင်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ်သေ ပွၵ်ႈမႃးယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် လႆႈႁၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လူင် ဢၼ်မၼ်းဝႅၼ်ႇၵႂႃႇဝႅၼ်မႃးယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ့် လၢၵ်ႇလၢႆးတႃဝႆ့။ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ့် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ၊ ႁၢင်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႆ့။ တေဝႃႈၼမ့်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈဢမ်ႇယွမ်း၊ ႁဵတ်းသင် မၢၵ်ႇႁိၼ်လုၵ်ႈၼႆ့ သမ့်သုင်ၶိုၼ်ႈမႃးလႃႇဢေး ၼႆသေ မိူဝ်ႈတိုၵ့်ၸွပ်ႇႁႃလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယူႇၼၼ့် လႆႈႁၼ် မိူၼ်ႁၢင်ႈ လႅၼ်းလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ မူပ်ႇပႂ်ႉဝႆ့။ ၵမ်းၼၼ့် လိင်းလူင်ၵေႃႈ ယူႇၽင်ႇပုၼ့်ၼမ့်သေ ႁွင့်ဝႃႈ "ႁိူၼ်း ဢၢႆႈၵေႃႉမၢၵ်ႇႁိၼ်" ၼႆယဝ့်။ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇတၵ့်သဵင်တၵ့်ပၢၵ်ႇ။ သိုပ်ႇႁွင့်ထႅင်ႈသွင်သၢမ်ၵမ်းၵေႃႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်ဢမ်ႇတၵ့်သဵင်တၵ့်ပၢၵ်ႇသင်။ ႁိုဝ်တေတၵ့်သဵင်သင်လႃႇ ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လူးၼေႃႈ။ ၵမ်းၼႆ့ လိင်းလူင်ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ "ဢၢႆႈၵေႃႉမၢၵ်ႇႁိၼ် ႁဵတ်းသင်မိူဝ်ႈၼႆ့ မႂ်းဢမ်ႇတွပ်ႇၵႂၢမ်းၵဝ်လႃႇ?" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် လႅၼ်းၵေႃႈ ဝူၼ့်ဝႃႈ "ၵူႈပွၵ်ႈၼႆ့ မၢၵ်ႇႁိၼ်တင်းလိင်းတူဝ်ၼႆ့ လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၵူႈဝၼ်းယူဝ့်ၼႆ့၊ ၵဝ်တေႁဵတ်းၵႅင်ႈပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်သေ လၢတ်ႈတေႃႇလိင်းၵွၼ်ႇ" ၼႆသေ ၶၢၼ်ပၢၵ်ႇဝႃႈ "ႁဵတ်းသင်လႃႇ ဢၢႆႈၵေႃႉလိင်း"ၼႆယဝ့်။ ၽိူဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ၸိုင် လိင်းလူင်ၵေႃႈႁူႉၵႂႃႇၼႄ့ၼွၼ်းယဝ့် လွင်ႈဝႃႈ ဢၼ်မူပ်ႇဝႆ့ၼိူဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ့် ပဵၼ်လႅၼ်းလူင်။

လိင်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇထၢမ်ဝႃႈ "ဢၢႆႈလႅၼ်းဢိူၺ်း ႁဵတ်းသင်မႂ်းမႃးမူပ်ႇဝႆ့ယူႇၼိူဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လႃႇ?" ၼႆလႄႈ လႅၼ်းၵေႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄ လွင်ႈဝႃႈမေးၼၢင်းမၼ်း တုၵ်းယွၼ်းၶႂ်ႈၵိၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်လိင်းၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ၵမ်းၼႆ့ လိင်းၵေႃႈဝႃႈ "ဢႃး ပေႃးၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢင်ၸႂ်မေးၼၢင်းမႂ်းတေတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ့် ၵဝ်တေၶၢမ်ႇၸုၼ့်ပၼ် တူဝ်ၸႂ်ၵဝ်ၵႂႃႈ။ လႅၼ်းလူင်ဢိူၺ်း ယႃႇမႆႈၸႂ်သင်၊ ဢႃႈပၢၵ်ႇမႂ်းဝႆ့ၵူၺ်းလႄႈ ၵဝ်တေဝႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းပၢၵ်ႇမႂ်းၵႂႃႈ"ၼႆယဝ့်။ လႅၼ်းလူင်ၵေႃႈ ယုမ်ႇၵႂၢမ်းလိင်းၵႂႃႇတႄ့တႄ့သေ ဢႃႈပၢၵ်ႇမၼ်းဝႆ့ယဝ့်။

မဵဝ်းလႅၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မိူဝ်ႈၶဝ်ဢႃႈပၢၵ်ႇၼၼ့် မၢၵ်ႇတႃၶဝ် လပ်းၵႂႃႇၼႆဝႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိင်းလူင်ႁူႉလွင်ႈၼႆ့လႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉလႅၼ်းဢႃႈပၢၵ်ႇဝႆ့ထႃႈယဝ့်။ မိူဝ်ႈလႅၼ်းတိုၵ့်ဢႃႈပၢၵ်ႇမၼ်းဝႆ့ယူႇၼၼ့် လိင်းလူင် ၼႅတ်ႈၵျွၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ်ႁူဝ်လႅၼ်းသေယဝ်ႉ ဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်လႅၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်တီႈယၼ်မၼ်းသေ ၶိုၼ်းၵိုင့်ၵၢင့်ၵျွၵ်းထိုင်ၽၢႆႇပုၼ့်ၵုၼ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ့်။ ႁဵတ်းၼႆသေ လိင်းၵေႃႈ လႆႈလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်လႅၼ်းၵႂႃႇယဝ့်။

ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႂ်းလၢႆးဝႃႈတႄ့ တႃႇလိင်းတူဝ်ၼႆ့တေလွတ်ႈမႃးလႆႈၼႆ့ မၼ်းၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးလိင့်သီႇမဵဝ်းၼႆယဝ့်။ 1ႉ လွင်ႈမေႃလၢတ်ႈလိင့်ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယုမ်ႇ 2ႉ လွင်ႈမီးၺၢၼ်ႇႁူႉထိုင် လွင်ႈပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ 3ႉ မီးတၢင်းၶတ်းၸႂ် လႄႈ 4ႉ မီးလွင်ႈႁတ်းၸုၼ့်ၼႆယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူၺ်းဢဝ်တီႈၼႆႈသေလႄႈႁိုဝ် ၶဝ်ၸင်ႇတေလၢတ်ႈဝႃႈ "ပဵၼ်လွင်ႈလိင့်လႅၼ်သေတႃႉ သင်ဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇမီးၼမ့်ၸႂ်မိူၵ်ႈလိူင်း၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ လႆႈတုၵ့်ယၢၵ်ႈ ၶၢၼ်ၸႂ်ၸိုင် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။

ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် လွင်ႈမႄႈၶျႅင်းၶျႅင်းၶဝ် ဢၼ်လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ့်လူး ၸွင်ႇမၼ်းမီးၼမ့်ၸႂ်မိူၵ်ႈလိူင်း၊ ၸွင်ႇမၼ်းမီးၼမ့်ၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶျႅင်းၶျႅင်းလႆႈတုၵ့်ၶႁိုဝ်?   ပေႃးတေယူႇၽၢႆႇမၼ်းသေတူၺ်းတႄ့ တေဢမ်ႇမီးၼမ့်ၸႂ်ၸိူင့်ၼၼ်သႄႈ။ လိူဝ်သေၼၼ့် ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶျႅင်းၶျႅင်း လႆႈထိုင်တီႈၸၼ့်သုင်ၵွၼ်ႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ့် ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈတႄ့ ဝၢႆးသေႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင်ယဝ့်ၼႆၼၼ့် ၶျႅင်းၶျႅင်းတႅပ်းတတ်းၵၢင်ၸႂ်မၼ်းထုၵ်ႇတႄ့တႄ့ ၼႆယဝ့်။ သင်ပဵၼ်တၢင်ႇၵေႃႉတႄ့ တေၵုမ်ႇႁွင့်ႁႆႈၸႂ်လဵၵ့်သေ တေဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးသင်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ လွင်ႈဢၼ်ၶျႅင်းၶျႅင်းလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇၼႆ့ ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တႄ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလိင့်လႅၼ်မႄႈမၼ်းဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လၢႆးတႅပ်းတတ်းလႄႈ လၢႆးဝႆ့ဝၢင်းၼမ့်ၸႂ်မၼ်းၵေႃႈ ပႃးတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႈ။ တီႈၼႆႈၼႆ့ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းမီးပေႃႈမႄႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ့်ၵေႃႈ လီဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်၊ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးပေႃႈမႄႈၼၼ့်ၵေႃႈ လီဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်ယဝ့်။ သင်ၵုမ်ႇဝူၼ့်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးပေႃႈမႄႈလီ၊ မီးတီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်လီယဝ့်ၼႆသေ ၵုမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ်ၸွမ်းသၢႆငၢႆဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၸိုင် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းလႆႈ။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးပေႃႈမႄႈၼၼ့်ၵေႃႈ သင်ၵုမ်ႇၸႂ်လဵၵ့်ၶေႃးၶူမ်ၸွမ်းသၢႆငၢႆဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼၼ့်ၸိုင် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃႁၼ်တၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်းလႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈမၼ်းတႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈၼၼ့်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႈ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸိုင် တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တေဢမ်ႇတွၼ့်မႃးႁႃၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေပွၵ်ႈသႄႈ တမ်းၸႂ်လႃႈ။

ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆးၵူႈၵေႃႉ မေႃပိုင်ႈဢိင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ မေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇၵူႈၵေႃႉၶႃႈ ႉႉႉ

ပီႈၸၢႆးလူင်


ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉယၵ်းၶိုၼ်ႈ

လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆ့ တေႃႇမၼ်းပေႃးတပေဵၼ်လိၵ်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁၼ်တႂ်ႈတႃဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ လႆႈထူပ်းပၼ်ႁႃမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။ လုၵ့်တီႈလိၵ်ႈတႆး တူဝ်ဢမ်ႇမူၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်း။ လုၵ့်တီႈလိၵ်ႈတႆးသဵင်ဢမ်ႇတႅတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈ။ သဵင်တႅတ်ႈယဝ့် သမ့်လူဝ်ႇလိူၵ်ႈတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈၶႅမ့်လႅပ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢႆႇၶိုၼ်း " - ႆ" လႄႈ ၺသၢတ်ႈ "ၺ်" (တႆး ဢမ်ႇၼၼ် တၺ်း)၊ သဵင်တႅတ်ႈတႃႇတႆးၶိူဝ်းၼုိင်ႈယဝ့် သမ့်ဢၢၼ်းႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႃႇတႆးထႅင်ႈ ၶိူဝ်းၼုိင်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။

တီႈၼႆႈၼႆ့ ၶႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈတမေႃးသပ်းလႅင်းၼပႄုိၼ်းလိၵ်ႈတႆးလႄႈ လွင်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဵတ်းႁုိဝ်ပဵၼ်မႃး၊ ယၵ်းၶိုၼ်ႈႁဵတ်းႁုိဝ်ပဵၼ်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ့်တႄ့ ၶႃႈဢမ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄ တီႈၼႆႈၶႃႈယဝ့်။ မိူဝ်းၼႃႈ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ၸင်ႇတဢေဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇသေ တႅမ်ႈၼႄထႅင်ႈ။

လိၵ်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼႆ့ ႁႂ်ႈပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်တႅတ်ႈပၼ်လႆႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ့် ဢမ်ႇႁၼ်မီးလိၵ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တဢေဝ်မႃးတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် ဢႅင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်သဵင်တႆးႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးဢဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင်မၢၼ်ႈ သဵင်ဢႅင်းၵလဵတ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ပဵၼ်တႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၵူၺ်းၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တႃႇတဢေဝ်ၵႂႃႇ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်ဢွၵ်ႇၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့် ဝႆ့သေၵွၼ်ႇ၊ တေႃႈၼင်ႇတႃႇတေတႅမ်ႈပၼ်သဵင်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁၼ်ယၢပ်ႇဝႆ့။ ယဝ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင် တႃႇတႅမ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃး မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ့်ယဝ်ႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ပဵၼ်တႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၵူၺ်း။

ႁဵတ်းသင် လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ဢဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇလႆႈႁႃႉ? ၼႆ မၢင်ၵေႃႉတမေီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၼင်ႇၼႆယူႇ။ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းတႄ့ "လႆႈယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈမူတ်း။" တီႈၼႆႈ ၵဝ်ၶႃႈသမ့် မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ႈၶေႃႈၼုိင်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ သမ့်တဢေဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းႁဵတ်းသင်? ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် ၽူႈလူလိၵ်ႈတေတွပ်ႇဝႃႈႁိုဝ်? ပေႃးမီးၵႂၢမ်းတွပ်ႇလီလီ ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉ တယေွမ်းႁပ့်လႆႈၼၼ့်ၵေႃႈ တွပ်ႇပၼ်တၢင်းတႂ်ႈၼႆ့လႄႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵိၼ်ၶဝ်ႈ" ၼႆ့ ပေႃးဢဝ်သဵင်တႆးမၢဝ်းဝႃႈၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈပဵၼ် "ၵိၼ်ႊၶဝ့်" ၼႆယဝ့်၊ ပေႃးဢဝ်သဵင် တႆးလိုဝ့်တႆးၶိုၼ်ၶဝ်ဝႃႈၸုိင် လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈဝႃႈ "ၵိၼ်းၶဝ်ႇ" ၼႆယဝ့်။ ပေႃးၸိူင့်ၼၼ်မႃးလူး သူၸဝ်ႈႁၼ်ထုိင်ၸိူင့်ႁိုဝ်?  တလေႆႈၸွမ်းၽၢၵ်ႇလႂ်သတေႅမ်ႈလႃႇ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတလေႆႈပွႆႇပႅတ်ႈ သဵင်တႆးလူင်၊ တႆးလိုဝ့်၊ တႆးၶုိၼ်ၶဝ်သေ တႅမ်ႈၸွမ်း သဵင်တႆးမၢဝ်းႁႃႉ? မိူဝ်ႈပႆႇတွပ်ႇၼႆ့ ယႃႇပလေိုမ်းဝူၼ့်လွင်ႈဝႃႈ "ပီႈၼွင့်တႆးၸိူဝ်းၼၼ့် ၶဝ်မီးလိၵ်ႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။ သင်ဝႃႈ လူဝ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်ၶဝ်ၸုိင် ၶဝ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇမႃးဢဝ် လိၵ်ႈတႆးလူင်တႅမ်ႈ။ ဢဝ်လိၵ်ႈၶဝ်သတေႅမ်ႈၶႃႈလႄႈ။ တဢေမ်ႇလႆႈမီးပၼ်ႁႃသင်တေႃႇၽႂ်ၵေႃႉလႂ်။ တလေႆႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင်ၶဝ်လီလီငၢမ်းငၢမ်း ၵူႈတူဝ်ၵူႈၶေႃႈ။ ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။

ၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈတႆးၼိူဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ပေႃႈမႄႈၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်တႆးၼိူဝ်မိူင်းၶွၼ် ၶၢႆ့လူင်းမႃးမိူင်းတႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းမၢဝ်ႇၸီႇတူင်း။ ၵဝ်ၶႃႈမေႃဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈႁူၵ်းၶူပ်ႇ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးတီႈမေႃသွၼ်ၸၢႆးၶူဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈတမ်းၶွၼ်ႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵွၽၵ့်မႄး။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ့် လႆႈပၼ်ၵႃႈႁူင်းတုိင်ႈထၢတ်ႈ ၼုိင်ႈၵေႃႉ 20 ပျႃးသေ ႁဵၼ်းဢဝ်မႃး တိုၵ့်ႁၼ်ယူႇၼႂ်းတႃ။ လႆႈဝႃႈ မေႃတႅမ်ႈမေႃလူ လိၵ်ႈတႆးဢွၼ်တၢင်းလိၵ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႈ။ ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၽူႈႁေႃးလိၵ်ႈလူင် (လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၵဝ်ႇတႆးၼိူဝ်) ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်လႄႈ လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၼႆ့ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ် ဢမ်ႇလူလႆႈသတေႃႉ မိုတ်ႈတႃမႃးၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈတုိၵ့်ၵေႃႉလဵၵ့်။ ထုိင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈၸိုင် ဢမ်ႇဝႃႈလိၵ်ႈၵဝ်ႇလိၵ်ႈမႂ်ႇ တႅမ်ႈလႆႈဢၢၼ်ႇလႆႈ။

ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးသဵင် "ၾ" သတေႃႉ ပေႃးတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵူၺ်းတႄ့ မၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇ။ တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈၼၼ့် ပိူင်မၼ်းတႄ့ ပေႃးတူၼ်းသဵင်ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈလူဝ်ႇလႆႈၼမ်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ တူၼ်းသဵင်မၼ်းမီးသၢမ်တူၼ်းၵူၺ်းသတေႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၼ်းၼမ်လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့ႁင်းမၼ်း။ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးၵေႃႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၼ်း ဢေႇသတေႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်မၼ်းၼမ်လႄႈ ၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့ႁင်းမၼ်း။ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇတႄ့တႄ့ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ မီး 17 တူဝ်ၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပဵၼ် "ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ ပ ၽ မ ယ လ ဝ ႁ ဢ" ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ လိူဝ်သၼေႆ့ ဢၼ်ပဵၼ် "ရ ၾ" သွင်တူဝ်ၼႆ့ မီးယူႇသတေႃႉ ဢမ်ႇမီးသဵင်ၸႂ်ႉမၼ်း။ ပေႃးတလေၢတ်ႈတီႈၵႅပ်ႈသုတ်းၸုိင် ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆး ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 17 တူဝ်လႄႈ တင်းတူၼ်းသဵင်ႁႃႈတူၼ်းယဝ့်။ သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ့်သမ့် မီး 16 တူဝ်ယဝ့်။ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပဵၼ် "ၵ ၶ င ၸ သ တ ထ ပ ၽ ၾ မ ယ လ ဝ ႁ ဢ" ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ သဵင် "ၼ ရ ၺ" ၸိူဝ့်ၼႆ့ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးၼႂ်းသဵင်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶဝ်။ ယဝ့်ၵေႃႈ မီးတူၼ်းသဵင် 6 တူၼ်းယဝ့်။ ဢၼ်တူၼ်းသဵင် တႆးၼိူဝ်လႄႈ တႆးလူင် မိူၼ်ၵၼ်ၼႆ့ မီးသီႇတူၼ်းယဝ့်။ ၼၼ့်ၵေႃႈပဵၼ် သဵင်ပဝ်ႇ၊ သဵင်ယၵ်း၊ သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈ၊ သဵင်ၸမ်ႈတႂ်ႈယဝ့်။ တူၼ်းသဵင်တႆးလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် တႆးမၢဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈယဝ့်။ တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတႆးလူင်သမ့် မီးသွင်တူၼ်းယဝ့်။ ၼၼ့်ၵေႃႈပဵၼ် တူၼ်းသဵင်ၼိုင်ႈ/ တူၼ်းသဵင်ပဝ်ႇ လႄႈ တူၼ်းသဵင်သီႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တၢင်းတႂ်ႈၼႆ့ ဢဝ်တင်းတူၼ်းသဵင်တႆးလူင်၊ တႆးၼိူဝ် လႄႈ ထႆးတႅၵ်ႈၵၼ်ဝႆ့ယဝ့်။

(ႁၢင်ႈတၢင်းၼိူဝ်ၼႆ့ တႅၵ်ႈၼႄသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႅၵ်ႈၼႄတီႈပွင်ႇမၼ်း)

ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၼမႄႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ ပေႃးဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်လႄႈ တႆးလူင်မႃးလေႃးၵၼ်ၸိုင် မီးၸဵတ်းသဵင်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ဝႃႈ တဢေၢၼ်းႁႂ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင် ဢွၵ်ႇပႃးလႆႈသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၸုိင် တူၼ်းသဵင်ႁူၵ်းတူၼ်းၵူၺ်း ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးထုိင်ၸဵတ်းတူၼ်းယဝ့်။ လိူဝ်သၼေၼ့် ပေႃးတဢေၢၼ်းၸႂ်ႉၸွမ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၸုိင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ "ၼႃး" "ၼမ့်" "ၺႃးၵိၼ်" တေႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ "လႃး"  "လမ့်" "ယႃးၵိၼ်ႊ" ၼႆယဝ့်။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင့်ၼၼ် သူၸဝ်ႈႁၼ်ထုိင်ၸိူင့်ႁိုဝ်လႃႇ? မၢင်ၸိူဝ်းသမ့်ဝႃႈ ၸွမ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းသတေႃႉ တူဝ်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီၸွမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸွမ်း တူဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸွမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၸွမ်း ၼႆၵေႃႈမီး။ ပေႃးၸိူဝ့်ၼၼ် ၽႂ်သမ့်တႁေူႉလႆႈလႃႇ ဝႃႈ တူဝ်လႂ်ႁဝ်းလူဝ်ႇၸွမ်း လႄႈ တူဝ်လႂ်ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၸွမ်း? တဢေဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းသေ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၼႄႇ? ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈထၢမ်ၼင်ႇၼႆ။

သင်ဝႃႈ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်းသေ တေတႅမ်ႈလႆႈသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းလႆႈၽီၼ်ႈၽီၼ်ႈပေႃးၼႆၸုိင် ပိူၼ်ႈဢဝ်တႅမ်ႈမႃးႁုိင်ၼႅၼ်ႇယဝ်ႈဢိူဝ်ႈ။ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီး လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းထႅင်ႈႁဵတ်းသင်။ ၸိူဝ်းဢၼ်သူင်ၸႂ်ႉယၵ်းၶုိၼ်ႈယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶုိၼ်းၶုိၼ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈၸႂ်ႉပေႃးၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးသေၵေႃႉ။ ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈထၢမ်မႃးလၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈယဝ့်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တွပ်ႇဝႃႈ ႁၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉလႄႈၸႂ်ႉဢိူဝ်ႈ ၼႆ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵူဝ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶေႃႈဢိူဝ်ႈ ၼႆဝႃႇ။ ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ့်တႄ့ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပီ" ၼႆ့ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇဝႆ့လၢႆလၢႆငႅမ်ႈ၊ ပီပီပွင်းပွင်း၊ ပီၵူၺ်ႈ၊ ပီၼႃႈပီလုိၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့လႄႈ ၵူဝ်တီႈပွင်ႇမၼ်းၵႂႃႇလေႃးၵၼ် ၼႆၵႂႃႈ။ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶေႃႈတွပ်ႇၸိူင့်ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈၶူဝ်ယူႇၼႂ်းၸႂ််ၶႃႈ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်မီး ၼႂ်းလုမ်ႈၽႃႉလူင်ၼႆ့ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းလူး ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈၼၼ့် မီးတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပီ" ၼႆ့ၵူၺ်းႁႃႉ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁဝ်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸွမ်းဢဝ်ယၵ်းၶုိၼ်ႈယၵ်းလူင်းသေ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ် တိၵ်းတိၵ်းႁႃႉ? ၼႆၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်ၼင်ႇၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈသပ်းလႅင်းၼမႄႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်ၶႃႈယဝ့် တူၼ်းသဵင်တႆးႁဝ်း မီးႁႃႈတူၼ်းၵူၺ်းသတေႃႉ ႁဝ်းၶႃႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး ပွင်ႇၸႂ် ၶဝ်ႈၸႂ်မႃးယူႇတႃႇသေ၊ ဢမ်ႇတွၼ့်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ "ပီ"တူဝ်ၼႆ့ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ ပီၵူၺ်ႈႁႃႉ၊ ပီပီပွင်းပွင်းႁႃႉ၊ ပီၼႃႈပီလုိၼ်းႁႃႉ ၼႆသပေွၵ်ႈ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇတွၼ့်ၵႂင်ၸွမ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတီႈလႂ်သပေွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ လိၵ်ႈလႄႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မၼ်းလၢတ်ႈၸွမ်းပိူင်လႂ်ပိူင်ၼၼ့်၊ လွင်ႈလႂ်လွင်ႈၼၼ့်ၵူၺ်း။ ဢႅင်ႈၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ context ၼႆသေ ပႃႇလိသမ့်ဝႃႈ ပုၿ်ၿႃပရ ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိဢၼ်ဝႃႈ ပုၿ်ၿႃပရၼၼ့် ပေႃးပိၼ်ႇတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးမႃးၸုိင် ပွင်ႇဝႃႈ"တၢင်းၼႃႈတၢင်းလင်" ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ၵႂၢမ်းၼုိင်ႈၶေႃႈၼုိင်ႈၶေႃႈၼႆ့ ႁဝ်းတလေႆႈတူၺ်းတၢင်းၼႃႈတၢင်းလင်မၼ်းသေ ပွင်ႇၸႂ်ၼႆယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵဝ်" ၼႆ့ ပေႃးလၢတ်ႈလူၺ်ႈမိူဝ်ႈတုိၵ့်ႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်းၸုိင် ပွင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်၊ ၶူၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပေႃးႁုင်ၽၵ်း ယႃႇၵဝ်ႁႅင်းၼႅၼ်ႇ၊ ပေႃးၵဝ်ႁႅင်းၸုိင် မၼ်းတယေၢႆႈပႅတ်ႈမူတ်းဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်ၽၵ်းယၢႆႈ" ၼႆ့ၸုိင် ပႃးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵဝ်" လၢႆလၢႆၵမ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ လၢႆးဝႆ့ဝၢင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ့် သင်ၸွမ်းပၵ်းၸွမ်းပိူင် မၼ်းသေ လၢတ်ႈႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸုိင် ၵူၼ်းထွမ်ႇမၼ်း တုိၼ်းပွင်ႇၸႂ်ယူႇၵူႈၶေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵူဝ်တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း သွၼ့်ၵၼ်လႄႈ ဢဝ်ယၵ်းၶုိၼ်ႈမႃးသႂ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဢီႈသင်။

ၽူႈသူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇႁၼ်ထုိင်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉယၵ်းၶုိၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းလႆႈၸႂ် ဢဝ်ယၵ်းၶိုၼ်ႈသေ တႅမ်ႈယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶုိၼ်းၶုိꧣ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇဝႃႈမၼ်းၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၼ်ထုိင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လိူဝ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း ၵႂင်ၸွမ်းဢၼ်ၼုိင်ႈ ၼႆၵူၺ်း။

 

(ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵဝ်ၶႃႈတင်းပုတ်းတင်းတႅင်ႈၵူၺ်းၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ ၽူႈလူလိၵ်ႈ မီးတၢင်းႁၼ်ထိုင်မႂ်ႇၸိူင့်ႁိုဝ်သဢေမ်ႇဝႃႈ တႅမ်ႈလူင်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆ့လႆႈယူႇၶႃႈ။)

ပီႈၸၢႆးလူင်
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ့်ၵၢၼ်ၶူၼ့်ၶႂႃႉ၊ ၸၼ့်ၸွမ်မႁိၻူၼ်း၊ မိူင်းထႆး


ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၸၢတ်ႈ

ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆ့ၶူးသွၼ်တေမႃးတူၵ်းလိုၼ်းဢိတ်းၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ တိုၵ့်ၼင်ႈပႂ်ႉၶူးသွၼ်သေ ယဵၼ်ယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ယူႇၵမ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈမႃးသေ ဝႃႈယူႇႁင်းမၼ်းဝႃႈ "ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇမျၢတ်ႈယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသုမ်း" ၼႆ။ တင်းလၢတ်ႈ တင်းဢဝ်ထူင်ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်း ဝၢင်းၼိူဝ်ၽိူၼ် ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၶႃႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။ မၼ်းဢဝ်တီႈလႂ် ဢဝ်ၵႂၢမ်းၽႂ်မႃးလၢတ်ႈတႄ့ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈ တူၺ်းလိၵ်ႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေ ဢမ်ႇတၵ့်သဵင်တၵ့်ပၢၵ်ႇၸွမ်း။

ယူႇၵမ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼင်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈၵဝ်ၶႃႈၼၼ့် ဝၢင်းပပ့်လိၵ်ႈမၼ်းသေ ထၢမ်ဝႃႈ "ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပွင်ႇဝႃႈသင်? ၼိုင်ႈၸၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပွင်ႇဝႃႈသင်? မျၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈသင်? သုမ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆ့လူး မၼ်းသမ့်ပွင်ႇသင်တႄ့တႄ့? ယဝ့်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးသေယဝ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ သမ့်လူဝ်ႇလႆႈမျၢတ်ႈ? ၵွပ်ႈသင်လႄႈ သမ့်ဝႃႈႁဝ်းသုမ်း? ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ ၵိၼ်ၵိၼ်ၼွၼ်းၼွၼ်းသေယဝ်ႉ ၵမ်းသုတ်းၵေႃႈ တၢႆၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႄႇ? သုမ်းဢၼ်လႂ် လႄႈ မျၢတ်ႈဢၼ်လႂ်? ၼႆယဝ့်။

ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄ့တွပ်ႇဝႃႈ "ဢႃႉ ၵႂၢမ်တႆးႁဝ်းဝႃႈ 'ၵူၼ်းႁူဝ်မူၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ'ၼႆၼႃႇ မႂ်းၵေႃႈ၊ ပေႃးမီးၵွၵ်းႁူဝ်မူၼ်းမူၼ်းသေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမူတ်းယဝ်ႈဝႃႈ" ၼႆ။

ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ့်ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ "ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ့်လူး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းယဝ့်ႁႃႉပေႃးၼႆ၊ မၢင်မိူင်းၼႆ့ ပိူၼ်ႈၵိၼ်ဢႃႇလူးၵူၺ်းလူး။ မၢင်မိူင်းသမ့်ၵိၼ်ၵျုင်ႇၵူၺ်းလူး။ ပေႃးဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈဝႃႈတႄ့ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ 'ပဵၼ်တူဝ်သတ်းဢၼ်မီးတၢင်းဝူၼ့်၊ ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉဢိူဝ်ႈ'" ၼႆယဝ့်။

ၵေႃႉမိူဝ်ႈၵႆႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ "မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ၵူၼ်းတၢႆပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်းၵဝ်ႈလၢၼ့်။ သိုၵ်းၶေႇလႄႈၵျႃႇပၢၼ်ႇတိုၵ်းၵၼ် ၵူၼ်းတၢႆႁိမ်းႁွမ်းသၢမ်လၢၼ့်၊ သိုၵ်းမိူင်းၵူဝ်းလီးယႃးႁွင်ႇလႄႈၸၢၼ်းတိုၵ်းၵၼ် ၵူၼ်းတၢႆႁိမ်းႁွမ်းသွင်လၢၼ့်၊ သိုၵ်းမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇဢီႇရၢၵ်ႈၶဝ်တိုၵ်းၵၼ် ၵူၼ်းတၢႆပဵၼ်လၢၼ့်ပၢႆ။ ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းတင်းမူတ်း၊ ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် ၵူၼ်းၼႆ့ တိုၵ့်ဝႃႈလႆယူႇႁႃႉဝႃႈ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်မီးတၢင်းဝူၼ့် လႄႈ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်ႁူႉလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ?" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသမ့်ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ထႅင်ႈဝႃႈ "ဢႃႉ ၵူၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်မေႃတူၺ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈသမ့်ထၢမ်ဝႃႈ "ၽြႃးလွင်းၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ်လူး ၶဝ်ၸဝ်ႈၵူၺ်းမေႃတူၺ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ၵူၺ်းႁႃႉ?" ၼႆလႄႈ မၼ်းၵေႃႈဝႃႈ "ဢိူဝ်း ဢၼ်ၼႆ့ၵေႃႈပႆႇၸႂ်ႈၵွၼ်ႇလူးၼႆ့" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် ၵေႃႈၼိုင်ႈသမ့်ၶိုၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်းဝႃႈ "ပေႃးတေဝႃႈ ၵူၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်မီးရုပ်ႈလႄႈၼၢမ်ႇ တူဝ်လႄႈၸႂ် ပေႃးၼႆ တူဝ်သတ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ မီးတူဝ်လႄႈၸႂ်ယူႇလူးၼေႃႈ။ ဢၼ်ၼႆ့ၵေႃႈ ပႆႇၸႂ်ႈၵွၼ်ႇလူးၼႆ့" ၼႆယဝ့်။ ၵူႈၵေႃႉၶိုၼ်းမေးဝူၼ့်တူၺ်း ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်လီမၼ်းထႅင်ႈသေ ယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်ႈၼႆ့တႄ့ ၶဝ်ပႆႇလႅပ်ႈႁႃၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းလႆႈၵွၼ်ႇ။

တိုၵ့်ဢုပ်ႇၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵၼ်လီယူႇ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းယဝ့်။ မၼ်းတၼ်းလႆႈငိၼ်း ပၢႆၵႂၢမ်းႁဝ်းၵႂႃႇဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈ မၼ်းၵေႃႈထၢမ်ဝႃႈ ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈသင်ၵၼ်ယူႇ ၼႆယဝ့်။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ သပ်းလႅင်းၼမႄၼ်း လွင်ႈႁဝ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ယူႇၼၼ့်ယဝ့်။ မၼ်းဢဝ်ထူင်ပပ့်လိၵ်မၼ်းဝၢင်းၼိူဝ်ၽိူၼ်သေ ယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။ ယဝ့်ၵေႃႈဝႃႈ "လွင်ႈၼႆ့ ၵဝ်ယၢမ်ႈငိၼ်းဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈဢိူဝ်ႈ" ၼႆသေ တေႇၶႆႈပုမ်ႇမၼ်းၼႄႁဝ်း။

ၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈၼၼ့် မီးသထေးၶီႈထီႇၶီႈၼဵဝ်လူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ သထေးၶီႈထီႇၵေႃႉၼႆ့ မၼ်းမီးလုၵ်ႈၸၢႆးသၢမ်ၵေႃႉ။ ဢတႃႇဝၼ်းၼိုင်ႈၼၼ့် မၼ်းႁွင့်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းသၢမ်ၵေႃႉမႃးသေ ပၼ်ငိုၼ်းတႅင်းၵႃးၶဝ် ၼိုင်ႈၵေႃႉသွင်ၶႅပ်းယဝ့်။

ယူႇႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ မွၵ်ႈႁႃႈႁူၵ်းလိူၼ် သထေးလူင်ၶိုၼ်းႁွင့်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တင်းသၢမ်ၵေႃႉမႃးထႅင်ႈယဝ့်။ ပေႃးလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းမႃးထိုင်မူတ်းယဝ့်ၵေႃႈ ထၢမ်ႁႃလွင်ႈငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ဢၼ်မၼ်းပၼ်ဝႆ့မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ့်။ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင်မၼ်းတႄ့ဝႃႈ "ပေႃႈႁဝ်း ႁိုင်ႁိုင် ၸင်ႇတေပၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၶႃႈလူး။ ဢၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလူဝ်ႇသိုဝ့်လူဝ်ႇၸၢႆႇၼၼ့်မီးၼမ်ၼႃႇ။ လုၵ်ႈၸၢႆးဢဝ်ၵႂႃႇၸၢႆႇပႅတ်ႈမူတ်းယဝ့်ဢိူဝ်ႈ" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့သမ့် ဝၢႆႇမႃးထၢမ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၵၢင်ယဝ့်။ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၵၢင်ၵေႃႈ လႅၼ်ႈလူင်းႁိူၼ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသူၼ်သေ ၵႂႃႇၶုတ့်ဢဝ်ငိုၼ်းတႅင်းၵႃးဢၼ်မၼ်းၽင်ဝႆ့ၼၼ့် မႃးၼႄပေႃႈၶဝ်ယဝ့်။ ပေႃႈၶဝ်ထီႇၼႃႇလူး၊ ယႃႇဢမ်ႇယႃႇ ဝၼ်းၼိုင်ႈမၼ်းတေၶိုၼ်းယွၼ်းၶိုၼ်းၼႆ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၵၢင် ပေႃးလၢမ်းႁူႉဝႆ့ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းယဝ့်လူးၼေႃႈ။ သထေးၵေႃႈဢမ်ႇတၵ့်သဵင်၊ ၵမ်းၼႆ့ ဝၢႆႇၼႃႈမႃးထၢမ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထိသၢမ်ယဝ့်။ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထိသၢမ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်းမၼ်းသေ ႁွပ်ႇဢဝ်ထူင်ငိုၼ်းတႅင်းၵႃးလူင်မႃး ဝၢင်းသႂ်ႇပၢၵ်ႇၼႃႈပေႃႈမၼ်းယဝ့်။ ဢႃးလူဝ့်! ငိုၼ်းပေႃးတဵမ်လူင်ဝႆ့တင်းထူင်။ မၼ်းၵေႃႈဝႃႈ "ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့ လုၵ်ႈၸၢႆးဢဝ်ငိုၼ်းတႅင်းၵႃးသွင်မဵတ့် ဢၼ်ပေႃႈႁဝ်းပၼ်ၼၼ့် ႁဵတ်းတိုၼ်းလၢင်းသေ ႁႃလႆႈမႃးၶႃႈဢေႃႈ။" ၼႆယဝ့်။ ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈ တင်းၸူမ်းတင်းယွင်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇမၼ်းယူႇယဝ့်။

ဝၢႆးသေဢပုမ်ႇသုတ်းၵႂႃႇယဝ့် ၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇထၢမ်သင်ထႅင်ႈ။ လႅပ်ႈပွင်ႇၸႂ်ၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းလႄႈ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈ ပၢႆးဝူၼ့်ဝသုၿၼ်ႇတု(4th-5th C. CE) တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ့်ယဝ့်။

ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ ငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တင်းဢပုမ်ႇမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ့်ယဝ့်။ ပေႃးဢဝ်တင်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸၢဝ်းပုတ့်ထဝႃႈၸိုင် ၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇလီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼႆယဝ့်။ သင်ဝႃႈ ၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇႁဝ်းမူတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇၸိုင် ၸၢင်ႈတၢႆပဵၼ်လႆႈ တူဝ်သတ်းၵူႈမဵဝ်းယဝ့် ဢမ်ႇဝႃႈၼူၵ့်ၼူ မူမႃ ပဵတ်းၵႆႇ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၵႂႃႇၵူႈမဵဝ်းယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵုသူဝ်ႇႁဝ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆ့ လႆႈယၢပ်ႇမီးယၢပ်ႇတႄ့တႄ့လႄႈ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၸၢတ်ႈသေယဝ်ႉ သမ့်တေယူႇပဝ်ႇႁၢမ်းလၢႆ ပွႆႇသုမ်းၵုသူဝ်ႇပႅတ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းၼႄႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းတိုၼ်းလၢင်းၵုသူဝ်ႇဢွၼ်ႇဢိတ်းဢီႈ မိူၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၵၢင်ၼႄႇ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေဢဝ်လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆ့ ႁဵတ်းပဵၼ်တိုၼ်းလၢင်းမၼ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈထိုင်တီႈၸၼ့်သုင်၊ တီႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇၼႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မီးတီႈၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅပ်းတတ်းဢဝ် တင်းပုတ်းတင်းတႅင်ႈယဝ်ႈ။

ယၢမ်ႈလႆႈငိုၼ်းၽူႈမီးပၺႃႇၶဝ်သင်ႇသွၼ်ဝႃႈ ဝၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇႁႃႁွမ်ၵဵပ်းတွမ်လႆႈ ၵုသူဝ်ႇ၊ ပၺႃႇ၊ ဢုၵ့်ၸႃႇၶူဝ်းၶွင် လႄႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သီႇဢၼ်ၼႆ့သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ့် ပဵၼ်ဝၼ်းသုမ်းလၢႆယဝ့် ၼႆဝႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးသဵင်ႈၵႂႃႇၼိုင်ႈဝၼ်းဝၼ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမေႃထတ်းသၢင်တူၺ်းၶိုၼ်းဝႃႈ ဝၼ်းၼႆ့ ၸွင်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႄႇၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။  ပေႃးဝၼ်းသုမ်းလၢႆၼမ်ၸိုင် တေၸၢင်ႈပဵၼ်လိူၼ်သုမ်းလၢႆယဝ့်၊ ပေႃးလိူၼ်သုမ်းလၢႆၼမ်ၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်ပီသုမ်းလၢႆယဝ့်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ပေႃးပီသုမ်းလၢႆၼမ်ၸိုင် ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်သုမ်းလၢႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။

ၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးၵဝ်ၶႃႈတႄ့ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ပီႈၼွင့်တႆး သုမ်းလၢႆပႅတ်ႈသေၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဝႃႈၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈတေတဵမ်ထူၼ်ႈႁိုဝ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်တႄ့ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၶႃႈယဝ့်ၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ဢဝ်တူဝ်လႄႈၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းတိုၼ်းလၢင်းသေ ႁႂ်ႈမေႃၶတ်းၸႂ် ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇပုၼ်ႈပၢင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေၵမ်းၶႃႈ ...

ပီႈၸၢႆးလူင်




သဵင်မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇ

ယူႇယူႇၵေႃႈ ယင်းတုိၵ့်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပေႃႈပၢၼ်မႄႈ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးလႄႈ ပီႈၼွင့်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မၼ်းယင်းယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "ဢႄ ႉႉႉ တၢင်းၵိၼ်ၸိူင့်ၼၼ် ဢမ်ႇၸပ်းယိၼ့်မၼ်းသႄႈ၊ ၵဝ်ယၢမ်ႈၵိၼ်တူၺ်းယဝ်ႈဝႃႈ၊ ပေႃးၵိၼ်ယဝ့် ႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းၶုိၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိူဝ့်၊ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်၊ ဢမ်ႇမီးယိၼ့်မၼ်း" ၼႆဝႃႇ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇသင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇယၢမ်ႈၵိၼ်တူၺ်းသေပွၵ်ႈၵ်ႈ၊ ႁၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ့်ယၢမ်ႈႁၼ်သေပွၵ်ႈ။

"သူထၢင်ႇၵဝ်မဝ်းႁႃႉ ၵဝ်ပႆႇမဝ်းၵူၺ့်!" ၼႆၵေႃႈ မၼ်းၵႆ့လၢတ်ႈ။
"ၵဝ်မဝ်းၵေႃႈ ၵဝ်ဢမ်ႇၽိတ်းၽႂ်လူင်၊ သူၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ မႃးႁႃပၢၼ်းၽိတ်းၵဝ်" ၼႆၵေႃႈ မၼ်းၵႆ့လၢတ်ႈ။
"ၵဝ်ၵိၼ်လဝ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵိၼ်လၢႆလၢႆမိူၼ်ၼမ့်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵဝ်ၵျဵၵ်ႈလႄႈ ၵဝ်ၵိၼ်ဢိူဝ်ႈ၊ ဢရသႃႇမၼ်းၶုိၵ့်လႄႈ ၵဝ်ၸင်ႇၵျဵၵ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ သူၸိူဝ်းၼႆ့ ဢမ်ႇမေႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶုိၵ့်မိူၼ်ဢၢႆႈႁႃး၊ ဢၢႆႈႁႃးၼႆ့တႄ့ ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵူၼ်း မေႃဝတ့်ၵူႈႉႉႉမဵဝ်း" ၼႆၵေႃႈမၼ်းၵႆ့ဝႃႈ။ ပေႃးမဝ်းမႃးၼႆ တီႈလႂ်ဢမ်ႇတီႈလႂ် ပေႃးပဵၼ်သဵင်မၼ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ။ ယႃႇဝႃႈတီႈၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ၊ မၢင်ပွၵ်ႈ တေႃႈတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ယင်းၵႆ့လႆႈငိၼ်းသဵင်မၼ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈယဝ့်လၢတ်ႈယွၵ်ႇဝႃႈ "မႃးယုၵ့်ပၼ်တိၼ်ၵဝ်ၼႆ့လူး ၵဝ်တေပိတ်ႉပၼ်မၼ်း" ၼႆၵေႃႈမီးမီး။

မိူဝ်းႁိူၼ်းပွၵ်ႈၼႆ့တႄ့ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မၼ်း ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်မၼ်းယဝ်ႈ။ ၼႂ်းၸႂ် လွမ်လွမ်သေးလၢႆတၢင် ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမၼ်းယူႇ။ လိူဝ်သေယွၼ်းသူးဝႃႈ ႁႂ်ႈႁွတ်ႈထုိင်တီႈလီသေၵမ်းၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁုိဝ်။ ၼႂ်းၸႂ်ဝူၼ့်ၵႂႃႇထုိင် ဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼုိင်ႈ။ သင်ဝႃႈ မၼ်းယၢမ်ႈလူယၢမ်ႈငိၼ်း ဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼႆ့ ယူဝ်မၼ်းတေဢမ်ႇမိူၼ်ၼၼ်ႁုိဝ်ႉႉႉ ၼႆ။

ၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈ တီႈႁိမ်းၼမ့်ၼွင်လူင်တီႈၼုိင်ႈၼၼ့် မီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇတူၼ်ႈၼုိင်ႈဝႃႇ။ ၽီပႂ်ႉမႆ့ပႃးၼုိင်ႈ ဢဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇၼႆ့ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈႁေႃမၼ်းသေ ယူႇသဝ်းဝႆ့ယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ သမ့်မီးၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇသွင်တူဝ် ၵႆ့ၵႆ့မႃးၸပ်းမႃးလုိဝ်ႈၼိူဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇၼႆ့ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇႁုိင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ်လႄႈ တင်းၽီပႂ်ႉမႆ့ၼၼ့် လႆႈမုိဝ်ႈလႆႈၵုိဝ်းသေ ပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉၵၼ်ၵႂႃႇယဝ့်။

မီးဢတႃႇဝၼ်းၼုိင်ႈ မိူဝ်ႈၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ် မႃးလုိဝ်ႈၸပ်းၼိူဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇၼႆ့ၼၼ့် ၶဝ်လႆႈႁၼ် တူၼ်ႈမႆ့ၺွင်ႇဢွၼ်ႇတူၼ်ႈၼုိင်ႈ ၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းၵႄႈငၢမ်ႈမႆ့မၢၵ်ႇလိူဝ်ႇတူၼ်ႈၼႆ့ယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် ၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈတီႈႁင်း ၽီပႂ်ႉမႆ့ဝႃႈ "ၶုၼ်ၽီဢိူၺ်း မႂ်းၸဝ်ႈထုၵ်ႇလီၸၼ်တူၼ်ႈမႆ့ၺွင်ႇဢွၼ်ႇတူၼ်ႈၼႆ့ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယဝ့်။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးတူၼ်ႈၺွင်ႇၼႆ့ယႂ်ႇမႃးၼၼ့် မၼ်းတေႁူမ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇၼႆ့ၵႂႃႇမူတ်းသေ တီႈယူႇမႂ်းတေဢမ်ႇမီးယဝ့်" ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ် ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ၼၼ့် ၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆ့ ဢမ်ႇဝႆ့ၼၵ်းဝႆ့ၼႃသင်၊ ယူႇမဝ်ၵိၼ်မၢင်ၵူႈဝၼ်းသေ ပၼ်ႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆ့ၺွင်ႇလႆႈယႂ်ႇမႃးႁဵတ်းၼၼ်ယဝ့်။ ၵမ်းလုိၼ်းသုတ်း တူၼ်ႈမႆႈၺွင်ႇၼၼ့် ႁူမ်ႇပႅတ်ႈတူၼ်ႈမၢၵ်ႇလိူဝ်ႇၵႂႃႇမူတ်းသေ တီႈယူႇၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆ့ၼၼ့်ၵေႃႈ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၸွမ်းယဝ့်။

တီႈတႄ့မၼ်း တၢင်းၶႆႈၸႂ်ၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ်ၼၼ့် မီးၵႃႈမီးၶၼ် မီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆ့တႄ့တႄ့။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ့် ၽႂ်ဢမ်ႇသူႈၶႂ်ႈၸွမ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၽႂ်ဢမ်ႇသူႈၸွမ်းလႆႈ၊ ပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇမိူင်းၵူၼ်းႁုိဝ်ၼႆ။

ထႅင်ႈပိူင်ၼုိင်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈတူၼ်ႈမႆ့ၺွင်ႇတုိၵ့်လဵၵ့်ၼၼ့် ၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ၸၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈပၼ်လႆႈယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းသင်ၶဝ်ဢမ်ႇၸၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ့်ဢမ်ႇပွင်ႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လွင်ႈတီႈယူႇၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆ့ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵွမ့်ၵႃႈ ၽီပႂ်ႉမႆ့ၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼူၵ့်ႁၢင်းသႃႇၶဝ် တူၺ်းလႆႈၼႃႇပူၼ့်တီႈၵေႃႈပႃးၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႈ။

ဢၵျၢင့်တၢင်းၵမ် ဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ့်ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈမၼ်းတေႇၸပ်း၊ မိူဝ်ႈမၼ်းတုိၵ့်လဵၵ့်တိုၵ့်ၼွႆႉယူႇၼၼ့် ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင့် ဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၼၼ့် ထုၵ်ႇလီၸွႆႈၵၼ် မူၼ့်မေးပၼ် သင်ႇသွၼ်ပၼ် တုိတ်းပၼ်ႁႂ်ႈၶၢတ်ႇယဝ့်။ တူဝ်ႇၵဝ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်တုိတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၶၢတ်ႇယဝ့်။ ပေႃးပွႆႇႁႂ်ႈမၼ်းယႂ်ႇသေ ပဵၼ်ယိၼ်းမႃးၸုိင် တေၵိၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႅတ်ႈတင်းမူတ်းယဝ့်။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆ့သေ ၵဝ်ၶႃႈၵိုင့်ၵၢင့်ၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ လွင်ႈၶူးသွၼ်ၵေႃႉၼုိင်ႈ ၸွႆႈလုၵ်ႈၼွင့်မၼ်း တုိတ်းပႅတ်ႈ ဢၵျၢင့်ဢမ်ႇလီၼၼ့်ယူႇ။

ၵူႈပွၵ်ႈ တီႈၶူးသွၼ်ၵေႃႉၼုိင်ႈၼၼ့် မီးလုၵ်ႈၼွင့်တပေး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ မႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃတီႈမၼ်းယဝ့်။ ၼႂ်းတပေးမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့် မီးဢတႃႇၵေႃႉၼုိင်ႈ ဢၵျၢင့်ဢမ်ႇလီ ၵႆ့လၵ့်ၵႆ့လွမ်ပိူၼ်ႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၶူးသွၼ်ၵေႃႉၼႆ့ ၸင်ႇႁွင့်ဢဝ်တပေးမၼ်း ၵေႃႉၼႆ့သေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇယဝ့်။

ဢမ်ႇႁုိင် ၶူးသွၼ်ႁၼ်တူၼ်ႈမႆ့လဵၵ့်လဵၵ့်ဢွၼ်ႇတူၼ်ႈၼုိင်ႈ ၼႂ်းၵၢင်တၢင်း၊ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈဝႃႈ "မႂ်းထူၺ်ႈတူၼ်ႈမႆ့ဢွၼ်ႇၼႆ့ပႅတ်ႈလူး" ၼႆယဝ့်။ တပေးမၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်မုိဝ်းမၼ်းၶွၼ်လဵဝ်သေ ထူၺ်ႈပႅတ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယဝ့်။ ၶႃသွင်ၵေႃႉၵေႃႈ သိုပ်ႇပႆၵႂႃႇ။ ၽိူဝ်ႇၵႂႃႇထုိင်တီႈၼိုင်ႈ သမ့်လႆႈႁၼ် တူၼ်ႈမႆ့ဢွၼ်ႇထႅင်ႈတူၼ်ႈၼုိင်ႈ။ တူၼ်ႈၼႆ့တႄ့ ၶႆႈယႂ်ႇဝႆ့ဢိတ်းဢိတ်း။ ယႂ်ႇပဵင်းမွၵ်ႈႁူဝ်မႃႇတပေးမၼ်း။ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈဝႃႈ "မႂ်းၵႂႃႇထူၺ်ႈပႅတ်ႈ တူၼ်ႈမႆ့ၼႆ့လူး" ၼႆယဝ့်။ တပေးမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထၢမ်သင်၊ ၵႂႃႇထူၺ်ႈပႅတ်ႈယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့တႄ့ ဢမ်ႇငၢႆႈမိူၼ်မိူဝ်ႈၵႆႈ၊ လႆႈဢဝ်မႃႇဢဝ်ႁႅင်းသေ ထူၺ်ႈၸင်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႆႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၶူးသွၼ်မၼ်း ၸႂ်ႉထူၺ်ႈတူၼ်ႈမႆ့ တူၼ်ႈၼုိင်ႈယဝ့်တူၼ်ႈၼုိင်ႈယူႇႁဵတ်းၼၼ် ၵေႃႉပဵၼ်တပေးတႄ့ ပႆႇပွင်ႇၸႂ်။ ၵႂႃႇထႅင်ႈၵမ်းၼုိင်ႈ ၶႃႈလႆႈႁၼ်တူၼ်ႈမႆ့တူၼ်ႈၼုိင်ႈ ဢၼ်လမ်းမၼ်းပဵင်းၵၢဝ်ႈသေ ယႂ်ႇပူၼ့်ႁူဝ်။ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉတပေးမၼ်းၵႂႃႇထူၺ်ႈ။ ဢမ်ႇထူၺ်ႈလႆႈ ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းထဵင်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူဝ်ယမ်သြႃႇလူးၼေႃႈ။ ဢဝ်မႃႇဢဝ်ႁႅင်းသေ ထူၺ်ႈတၢၼ်ႇႁုိဝ်ၵေႃႈ ယႃႇဝႃႈႁၢၵ်ႈမၼ်းတေဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမႆ့ယင်းဢမ်ႇၶႆႈၼုိင်ၵွၼ်ႇ။ ၵမ်းၼႆ့ ၶူးသွၼ်ၸင်ႇဝႃႈ "ဢၢႆႈဢိူၺ်း ဢၵျၢင့်ဢမ်ႇလီၵေႃႈ မိူၼ်တူၼ်ႈမႆ့ယဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ့်လဵၵ့်တိုၵ့်ၼွႆႉ၊ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ့်တုိတ်းငၢႆႈၼၼ့် ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈတုိတ်းႁႂ်ႈၶၢတ်ႇၶၢတ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးမၼ်းယႂ်ႇမႃးၸိုင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈတုိတ်းလႆႈယဝ်ႈ မႂ်းတွင်းဝႆ့လႄႈ" ၼႆယဝ့်။ တေႇဢဝ်ဝၼ်းၼၼ့်မႃး တပေးမၼ်းၵေႃႉၼႆ့ ၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်သေ ၶတ်းၸႂ်ဝႄႈပႅတ်ႈ ဢၵျၢင့်ဢမ်ႇလီမၼ်းယဝ့်။

ပေႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ၸုိင် လႆႈဝႃႈတပေးၵေႃႉၼႆ့ မီးသြႃႇဢၼ်မေႃသင်ႇမေႃသွၼ် မေႃဢွၼ်တုိတ်းပႅတ်ႈဢၵျၢင့်ဢမ်ႇလီလႄႈ လႆႈဝႃႈၵၢမ်ႇမၼ်းၸၢႆးလီတႄ့ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့တႄ့ ၵူႈၵေႃႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵၢမ်ႇလီမိူၼ်ၼႆ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸိူဝ်း ပေႃႈမႄႈယင်းဢွၼ်ႁဵတ်းလွင်ႈဢမ်ႇလီၵေႃႈယင်းမီး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မူတ်းၵဵင်ႈၸုိၼ်ႈသႂ်လီၼၼ့် သင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ် ဢမ်ႇမီးၵေႃႉလႂ်ၵူၼ်းလႂ် မႃးၸွႆႈပတ်းၸွႆႈၽဵဝ်ႈပၼ်ၵေႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ့်ယဝ်ႈ ပဵၼ်ၵေႃႉလူဝ်ႇလႆႈလုၵ့်ႁဵတ်း။

"ၵိၼ်ဢိတ်းၼုိင်ႈၵူၺ်းလူင် ဢမ်ႇပဵၼ်သင်၊ ၼုိင်ႈႁုိင်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵူၺ်းလူင် ဢမ်ႇပဵၼ်သင်" ၼႆသေ ႁဵတ်းႁွတ်းၵိၼ်ၵွၼ်လူင်ၵႂႃႇ ၼၼ့်တႄ့ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈပဵၼ်။ ၵူႈၵေႃႉ လူဝ်ႇလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ လဝ်ႈယႃႈဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵူၼ်း၊ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၵိၼ်ၵူၼ်းဢိူဝ်ႈ ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ပေႃးႁဝ်းၵိၼ်မၼ်းဢိတ်းၼုိင်ႈၵေႃႈ မၼ်းၶုိၼ်းၵိၼ်ႁဝ်းဢိတ်းၼုိင်ႈယဝ့်။ ပေႃးႁဝ်းၵိၼ်မၼ်းၼမ်ၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းၶုိၼ်းၵိၼ်ႁဝ်းၼမ်ၼမ်ယဝ်ႈ။ ၵမ်းလုိၼ်းသုတ်း ငၢႆးမိူၼ်ၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆ့ဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်ယဝ်ႈ၊ လိူဝ်သေပူၵ်းမုိဝ်းယွမ်းၵၢၼ့်ပၼ်မၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁုိဝ်ယဝ့်ၼေႃႈ။

ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆးၵူႈၵေႃႈ မေႃဝႄႈၵႆ လဝ်ႈယႃႈလႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီၽႂ်မၼ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်၊ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၼႃႈဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၼႃႈမိူင်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈၶႃႈ။

 

ပီႈၸၢႆးလူင်


တၢင်းဝူၼ့်ဢၼ်လူၼ့်ဢွၵ်ႇႁွင်ႈႁဵၼ်း

မိူဝ်ႈၼႆ့ တႃႇတေဢွင်ႇမၢင်ႇထိုင်ႈတီႈ၊ တႃႇတေဢမ်ႇလႆႈၼႅင်ၸႂ်ဝၢႆးလိုၼ်းၼၼ့် ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ဢုပ်ႇၵုမ်လူၺ်ႈလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ "ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်း" ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ပေႃးမႃးဝူၼ့်တူၺ်းလီလီၸိုင် ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆ့ လၢတ်ႈငၢႆႈသေတႃႉႁဵတ်းၸွမ်းယၢပ်ႇတႄ့တႄ့ၼေႃႈ။  ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇၵူၼ်းၵၢင်လၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉထိုင်လႆႈ ႁႂ်ႈပေႃးၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ဢၼ်လႂ်ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ဢၼ်လႂ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ၼႆၼၼ့်ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁၼ်ယၢပ်ႇဝႆ့။ လိူဝ်သၼေၼ့် ႁူႉယဝ့် ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယဝ့်သေတႃႉတႃႇတေႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၼၼ့်ၵေႃႈ ႁၼ်ယၢပ်ႇဝႆ့ထႅင်ႈယဝ့်ၼေႃႈ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆ့သေ တၢင်းဝူၼ့်ၵဝ်ၶႃႈထိုင်ၵႂႃႇ တီႈၼိူဝ်လွင်ႈပဵၼ်ပူၼ့်မႃး မိူဝ်ႈသွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပီပၢႆ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ့်လွင်ႈၼိုင်ႈ ႉႉႉ

ဝၢႆးသဝေႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင်ဝေႇတေႇႁီႇ ၸပ်းတွင့်ပႃးတူဝ်ယဝ့်ၸိုင် မၼ်းၼၢင်းမီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ် လိူတ်ႈႁူဝ်ၶႅၼ်ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရၵမ်းလဵဝ် ၼႆဝႃႇ။ မိူဝ်ႈထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတီႈပုၼ်ႇၼႃးပုရေႃးႁိတ်ႈလူင်ၶဝ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢီႈသင်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဝေႇတေႇႁီႇ ၶႂ်ႈၵိၼ်လိူတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸိူင့်ၼႆ ၼႆၼၼ့် ၶဝ်တွပ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်မႃးမီးယူႇၼႂ်းတူဝ် ၸၢဝ်းၼၢင်းဝေႇတေႇႁီႇၼၼ့် ပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းၼိုင်ႈၸဝ့်ၸဝ့် မၼ်းတေၶႃႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတၢႆသေ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ် ဢုပ့်ဝၢၼ်ႈၵိၼ်မိူင်းယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဝေႇတေႇႁီႇၸင်ႇမီးၵၢင်ၸႂ်တွင့်မႆႈလိူတ်ႈၸိူင့်ၼႆယဝ့် ၼႆယဝ်ႈ။

ၸဝ်ႈၼၢင်းဝေႇတေႇႁီႇၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလႆႈငိၼ်းမႅၼ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်တေၵိူတ်ႇမႃးၼၼ့် တေပဵၼ်ၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်တေၶႃႈပေႃႈမၼ်းၶိုၼ်းၼႆလႄႈ ဢဝ်တင်းလွၵ်းလၢႆး လၢႆၸိူဝ့်လၢႆပိူင်သေ ၶတ်းၸႂ်ယႃႉ ႁႂ်ႈသၼ်ႇထေႇတူၵ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇယႃႉတူၵ်းလႆႈ။ ႁဵတ်းၼႆသေ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး ဝႃႈၼႆႁေလႃႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶဵၼ်ပေႃႈမၼ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပႃႈၵိူတ်ႇလႄႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢၸႃႇတသတ်ႈ (=ၽူႈၶဵၼ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၵိူတ်ႇ) ၼႆယဝ့်။

လွင်ႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းၼိုင်ႈၸဝ့်ၸဝ့် ဢၸႃႇတသတ်ႈ တေၶႃႈႁႅမ်ပေႃႈမၼ်းတၢႆသေ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမ လႅပ်ႈႁူႉထိုင်လီငၢမ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် ပၢႆးဝူၼ့်တွၼ်ႈတႃႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၼၼ့် မၼ်းၸဝ်ႈႁေႃးၼႄ ၸိူင်းလွင်ႈပဵၼ်ပူၼ့်မႃးႁူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈ ထုသၸႃတၵ ၼၼ့်ယဝ့်။ မိူဝ်ႈပုတ့်ထၸဝ်ႈ ႁေႃးၼႄၸိူင်းႁူဝ်ၼႆ့ၼၼ့် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢဝ်တင်းလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တၢင်ႇတၵ်းသေ ထွမ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုမ်ႇႁၵ့်ၵုမ်ႇႁွမ်လုၵ်ႈၸၢႆးယူႇၵူၺ်းလႄႈ ပုတ့်ထၸဝ်ႈႁေႃးဢီႈသင် လၢတ်ႈဢီႈသင်ၵႂႃႇၼႆၼၼ့် မၼ်းဢမ်ႇလႅပ်ႈတၼ်းထွမ်ႇတၼ်းတွင်း။ ပုတ့်ထၸဝ်ႈ ပေႃးလႆႈပၼ်ၽၢင့်မၼ်း ၼႆယဝ့်။

ထုသꩡႃတၵဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၸိူင်းဢၼ်လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ လွၵ်းလၢႆးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပႃးၼိုင်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း လႆႈၶႃႈႁႅမ်မၼ်းတၢႆၼၼ့်ယဝ့်။ တီႈၼႆႈ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ ထုသၸႃႇတၵၼႆ့ ဢိတ်းဢီႈ -

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈၼၼ့် တီးမိူင်းတၵ့်ၵသူဝ်ႇ မီးတူၼ်ၶူးၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင်ပႃးၼိုင်ႈယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပႃးၼိုင်ႈ တီႈမိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇၵေႃႈ မႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃတမ်ႈတီႈမၼ်းၸဝ်ႈယဝ့်။ မိူဝ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃ တဵမ်ထူၼ်ႈလီငၢမ်းယဝ့်ၼၼ့် လုၵ်ၸၢႆးၶုၼ်မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇ ၸင်ႇၵႂႃႇဝႆႈလဝ်ႈ ၵၼ်ႇတေႃးတူၼ်ၶူးလူင်မၼ်းသေ တူင့်တၵ့်သူင်ႇသင်ႇ ယွၼ်းဝၢႆႇယွၼ်းပွၵ်ႈယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် တူၼ်ၶူးလူင်ၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၺၢၼ်ႇဢၼ်မေႃတူၺ်းဢင်ႇၵႃႇလၵ့်ၶၼႃႇၵူၼ်းၼၼ့်တူၺ်းသေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ တပေးမၼ်းၵေႃႉၼႆ့ ဝၼ်းၼိုင်ႈ တေပဵၼ်ၶုၼ်မႃး၊ မိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၶုၼ်ယူႇၼၼ့် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းတေၶႃႈႁႅမ်မၼ်းတၢႆသေ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယဝ့် ၼႆယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလွတ်ႈၵၢင်း ၽေးၶဵၼ်လူင်ဢၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တေၶႃႈႁႅမ်မၼ်းတၢႆၼၼ့် တူၼ်ၶူးလူင် ၸင်ႇၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ် ၵႃႇထႃႇသီႇႁူဝ်သေ သင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ "လုၵ်ႈၼွင့်ဢိူၺ်း ပေႃးဢသၢၵ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမႂ်း တဵမ်သိပ်းႁူၵ်းၶူပ်ႇမႃးၸိုင် မိူဝ်ႈတၼေင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ့် ႁေႃးၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိၼိုင်ႈတႃႉၼႃႈ၊ မိူဝ်ႈဢၼ်ၼင်ႈယူႇတၢင်းၼႃႈ ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်း သိုၵ်းႁၢၼ်ၼၢင်းၸိူင့်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ့်သမ့် ႁေႃးၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိသွင်တႃႉၼႃႈ၊ မိူဝ်ႈဢၼ်တေၶိုၼ်ႈႁေႃပရသၢတ်ႈၼၼ့် ၸုၵ်းတီႈႁူဝ်ၶူဝ်လႆသေ ႁေႃးၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိသၢမ်တႃႉၼႃႈ၊ မိူဝ်ႈဢၼ်တေၶဝ်ႈၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်းၼၼ့် ၸုၵ်းတီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူသေ ႁေႃးၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိသီႇတႃႉၼႃႈ" ၼႆယဝ့်။

လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ပႃးၼႆ့ၵေႃႈ ၶုပ့်မူပ်ႇဝႆႈသႃတူၼ်ၶူးလူင်သေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ့်။ ဝၢႆးသေ ပေႃႈမၼ်း သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ့် ဢမ်ႇႁိုင်သင် မၼ်းလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ယဝ့်။ ဝၢႆးၼၼ့် ဢမ်ႇႁိုင် ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမၼ်း ၸပ်းတွင့်ပႃးတူဝ်သေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃးယဝ့်။ မိူဝ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢသၢၵ်ႈလႆႈ သိပ်းႁူၵ်းၶူပ်ႇမႃးၼၼ့် လႆႈႁၼ်ၸေးၸိမ်ႇပေႃႈမၼ်းသေယဝ်ႉ ၶွႆမႅၼ်ႈသေ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်မႃးယဝ့်။ ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်မၼ်းၵေႃႈ တမ်တမ်သေႇသေႇ ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈမၼ်းၶႃႈပေႃႈမၼ်းသေ ႁဵတ်းၶုၼ်ယဝ့်။ မၼ်းၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇပိူၼ်ႈပၼ်ႁႅင်းၼၼ့် ဝူၼ့်ႁႃလွၵ်းလၢႆး တႃႇၶႃႈပေႃႈမၼ်းတၢႆယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်းယဝ့်။ မၼ်းဝႃႈ ၵဝ်တေဢဝ်ယႃမိူဝ်ႇ သႂ်ႇၼႂ်းၶဝ်ႈသေ ၶႃႈပေႃႈႁဝ်း ၼႆယဝ့်။

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း မႃးၸူးတီႈၽိူၼ်ၶဝ်ႈယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် ၵွပ်ႈဝႃႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢသၢၵ်ႈတဵမ်သိပ်းႁူၵ်းယဝ့်လႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵႃႇထႃႇဢၼ်တူၼ်ၶူးလူင်မၼ်း ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈဝႆ့ပၼ်ၼၼ့်ယဝ့်။ မၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇတူၺ်းလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းသေ ႁေႃးၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိၼိုင်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ

ၼူဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ယူႇၼႂ်းလပ်းသိင်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်လႄႈပိူၵ်ႇမၼ်းယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၶဝ်ဝႄႈပႅတ်ႈပိူၵ်ႇမၼ်းသေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၵူၺ်းယဝ့်။

ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ၸၢႆးမၼ်းၵေႃႈဝူၼ့်ဝႃႈ "ပေႃႈႁဝ်း ႁူႉထိုင်လွင်ႈၵဝ်တေႁဵတ်းယဝ့်" ၼႆသေ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ် ယႃမိူဝ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းၶဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းလႆႈၶုပ့်ဝႆႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵႂႃႇယဝ့်။

ဢတႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈသမ့် မိူဝ်ႈဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်း လႄႈ သိုၵ်းႁၢၼ် ၼၢင်းၸိူင့်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ တိုၵ့်မႃးၼပ့်ယမ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယူႇၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ့် လုၵ်ၸၢႆးမၼ်း ဢၢင်ႈမႃးၶႃႈမၼ်းတၢႆယဝ့်။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ့် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိသွင်သေ ႁေႃးလွတ်ႈႁင်းမၼ်းယူႇယဝ့်။ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ -

ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ ၶႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵဝ်တၢႆ။ တၢင်းဝူၼ့်ၶဝ်ၼႆ့ ၵဝ်ႁူႉထိုင်မူတ်းယဝ့်။

လႆႈငိၼ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ႁေႃးလၢတ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၼင်ႇၼႆသေ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႈ ဝူၼ့်ဝႃႈ "ပေႃႈၵဝ် ႁူႉထိုင်တၢင်းႁဵတ်းၵဝ်ယဝ့်လူးၼႆ့" ၼႆသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈပေႃႈမၼ်း။

ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈသမ့် မိူဝ်ႈတေၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ႁေႃပရသၢတ်ႈၼၼ့် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႆႈႁၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼင်ႈယူႇပႂ်ႉယူႇတီႈႁူဝ်ၶူဝ်လႆယဝ်ႉ။ တီႈတႄ့ၸိုင် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းဢဝ်မိတ်ႈသိူင်ႇဝႆ့ၼႂ်းသိူဝ်ႈမၼ်းသေ ၵျၢမ်ႇဢၢင်ႈငွႆးႁႅမ်ပႅတ်ႈပေႃႈမၼ်းယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵႃႇထႃႇမၼ်း ႁူဝ်ထိသၢမ်ၼၼ့်သေယဝ်ႉ ၸုၵ်းတီႈတၢင်းၶိုၼ်ႈၶူဝ်လႆသေ ႁေႃးလွတ်ႈယူႇႁင်းမၼ်း ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ

ပေႃႈလိင်းၼႆ့ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈမၼ်းတေဢမ်ႇမႃးႁိမ်လႆႈ ၸေးၸိမ်ႇၵႃႇမမၼ်းၼၼ့် ဢဝ်ၶဵဝ်ႈသေ ၶူပ်းပႅတ်ႈၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇ လုၵ်ႈမၼ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈယင်းတိုၵ့်တူဝ်လဵၵ့်ယဝ့်။

ဝၢႆးသေ လႆႈငိၼ်းၵႃႇထႃႇႁူဝ်ၼႆ့ၼၼ့် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႈဝူၼ့်ဝႃႈ "ပေႃႈၵဝ် ႁူႉတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၵဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယဝ့်လူးၼႆ့" ၼႆသေ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ့်။

လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းယင်းပႆႇပႃႈႁၢၼ့်ၸႂ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၶိုင်ဢၢင်ႈတေၶႃႈပေႃႈမၼ်းထႅင်ႈ ၵမ်းထိသီႇယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့သမ့် ဢဝ်တင်းမိတ်ႈသေ ၵႂႃႇလၵ့်တဵတ်ႇဝႆ့တႂ်ႈၵူႇၼွၼ်းပေႃႈမၼ်းယဝ့်။ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ တေၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈပေႃႈမၼ်း မိူဝ်ႈတိုၵ့်ၼွၼ်းလပ်းၼႆယဝ့်။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းၼွၼ်းလႄႈ ဢၢင်ႈၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်းယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့်သမ့် ၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵႃႇထႃႇႁူဝ်ထိသီႇယဝ့်။ မၼ်းၵေႃႈ ၸုၵ်းတီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူသေ ႁေႃးလွတ်ႈယူႇ ႁင်းမၼ်းယဝ့်။ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ -

မႂ်းၼႆ့ မိူၼ်ၼင်ႇပႄ့တႃႇမွတ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသူၼ်ၽၵ်းၵၢတ်ႇၼၼ့်ယဝ့်၊ တင်းၵူဝ်တင်းႁေသေ သၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆသၢႆယူႇ။ မႂ်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈဢဝ်ၵဝ်တၢႆသေ လၵ့်တဵတ်ႇဝႆ့ယူႇတႂ်ႈၵူႇၼႆၼၼ့် ၵဝ်ႁူႉဢိူဝ်ႈ။

ၽိူဝ်ႇလႆႈငိၼ်းၵႃႇထႃႇႁူဝ်ၼႆ့ယဝ့် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႈ သၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆသၢႆသေ မူၼ့်ဢွၵ်ႇတႂ်ႈၵူႇမႃးယဝ့်။ ဢဝ်မိတ်ႈမၼ်းမႃး ၶျႃႉဝၢင်းပၢၵ်ႇၼႃႈပေႃႈမၼ်းသေ ယွၼ်းဝႆႈလဝ်ႈတွင်းပၢၼ်ႇပေႃႈမၼ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ ပေႃႈမၼ်းၵေႃႈ ႁွင့်ဢဝ် ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၶဝ်မႃးသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၺွပ်းဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵႂႃႇၶင်ၶွၵ်ႈဝႆ့ယဝ့်။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းတၢင်ႇသီမွမ်ႈၸွမ်ႁူဝ်သေ ဝႆႈသႃထိုင်တူၼ်ၶူးလူင်မၼ်း ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ဢသၢၵ်ႈမၼ်း ၼၼ့်ယဝ့်။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းတႄ့ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈယူႇဝႆ့ၼႂ်းၶွၵ်ႈသေ ပေႃးတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈသဵင်ႇၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ၸင်ႇၵွႆႈႁႂ်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး ယုၵ့်ယွင်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆယဝ့်။ ဝၢႆးၼၼ့် မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ တင်းၸႂ်ၵတ်းၸႂ်ယဵၼ်သေ ဢုပ့်ဝၢၼ်ႈၵိၼ်မိူင်း ၸွမ်းတြႃးမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈမႅၼ်ႈယူႇယဝ့်။

တြႃးႁူဝ်ၼႆ့တႄ့ ၵဝ်ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်တြႃးဢၼ်ပုတ့်ထၸဝ်ႈ ႁေႃးပၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ပိမ်ႇပိသႃႇရ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ့်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼိူဝ်လွင်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၼ့်ၼႆယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵုမ်ႇႁၵ့်ၵုမ်ႇႁွမ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းယူႇၵူၺ်းလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တေဢမ်ႇလႅပ်ႈတၼ်းၽၢင့်မႅၼ်ႈဝူၼ့်မႅၼ်ႈ လွင်ႈဝႃႈတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵုမ်းထိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတေဝူၼ့်ဝႃႈ ပေႃးလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးၼႆ ပေႃးဢဝ်ႁၢင်ႈႁေႃဢၢပ်ႈပၼ်တင်းမူတ်းၸိုင် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တေဢမ်ႇဢၢပ်ႈႁဵတ်းသင်တီႈမၼ်း ၼႆႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁၼ်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈတိုၵ့်ၵေႃႉလဵၵ့်ၵေႃႉလႅင် ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလီႁၵ့်ၼႃႇလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တေဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းတၵ့် ပုၼ်ႇၼႃးပုရေႃးႁိတ်ႈၶဝ်ၼႆႁိုဝ်။ ပဵၼ်ၸိူင့်ႁိုဝ်မႃးၵေႃႈယဝ့် ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယုမ်ႇယမ်တႄ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁၵ့်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၼႃႇလႄႈ ပႅင်ႈၼင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်းၼၼ့် မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းမႃးၼႆယဝ်ႈ။ သင်ၸိူဝ့်ဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆ့မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းထုသꩡႃတၵၼၼ့်တႄ့ လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇတင်းသွင်ၽၢၵ်ႇယဝ့်။ တွၼ်ႈတႃႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈတၢႆ။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈၵၢၼ်ႁၢႆ့မိူၵ်ႈလူင်သေ ထိုင်မိူင်းငရၢႆး။ တွၼ်ႈတႃႇၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ပဵၼ်ၼမ့်ႁူၼမ့်တႃ ႁွင့်ႁႆႈမႆႈလိူတ်ႇ။  လွင်ႈလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈထုၵ်ႇလီႁဵတ်းလႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းမႃးၼၼ့်ယဝ်ႈ။

ၼႂ်းတႃၵူၼ်းတင်းၼမ်တႄ့ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢၸႃႇတသတ်ႈၼႆ့ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးဢၼ်ၶႃႈပေႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင့်ၼင်ႇၼႆၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵွမ့်ၵႃႈဢၸႃႇတသတ်ႈၵူၺ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရ ၵေႃႈပႃးတင်းၼမ်ယဝ့်။

ပီႈၸၢႆးလူင်
 


တၢင်းဝူၼ့်ဢၼ်လူၼ့်ဢွၵ်ႇပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း

မိူဝ်ႈၼႆ့ ဢဝ်တႃယၵ့်တူၺ်းမႅၼ်ႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၸႂ်ဝူၼ့်ၶၢင်းဝႃႈ "ဢေႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းပေႃးတေမူတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈပီၼိုင်ႈယဝ့်လူး" ၼႆယူႇ။ ဝႃႈလႃးၵေႃႈ ၸူဝ်ႈဝၼ်းပွတ်းမႃးႁိုဝ်ၼႄႇဝႃႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ပႆႇပႃႈယဝ့်တူဝ်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပႄ့မႃးၸဵဝ်းမူတ်းၸဵဝ်းသဵင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့။ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ "Time is flying ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ မိၼ်ယူႇ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပဵၼ်ၸိူင့်ၼႆယဝ့်ယူဝ့် တေႃႈဝႃႈၵေႃႈႉႉႉၼႆ။

ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်လႅပ်ႈသုၵ့်သၢၵ့် ယုင်ႈယၢၵ်ႈယူႇသေႇသေႇ။ ပုၼ်ႈႁဝ်း ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈ၊ ၵမ့်ဝႃႈ တႃႇၵေႃႉၼၼ့်ၵေႃႉၼႆ့၊ ၵမ့်သမ့်ဝႃႈ တႃႇဢၼ်ၼၼ့်ဢၼ်ၼႆ့။ ၸိူဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုတ်းၶၢဝ်းၶိုတ်းယၢမ်းၵေႃႈ သမ့်ပေႃးၶပ့်ယႆလူင်ၵႂႃႇ။ ဢေႃးႉႉႉ ၵၢၼ်လူင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆ့ လႅပ်ႈပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈယဝ့်ၸၢင်ႈတူဝ်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈယဝ့်ၼေႃ။ ၵၢၼ်သုၵ့်ယုင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့ ၸွင်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆႁိုဝ့်? ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼၼ့်သေ ၶူၼ်ၼိူဝ့်ပေႃးတုမ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼႆ့တႄ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်တပေးၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝ တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇမိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ့်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ၶိုၼ်းသြႃႇမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။

ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၼႆ့ ပဵၼ်ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင့်လႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇတႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈလႄႈ မီးလုၵ်ႈၼွင့်တပေး လုၵ့်တၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃတမ်ႈတီႈမၼ်းၸဝ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈ မီးၼမ်တႄ့ၼမ်ဝႃႈယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်တပေး ဢၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်တီႈမၼ်းၸဝ်ႈသယဝေ့် ၸိူဝ်းဢၼ်ၽိုၵ်းၵျၢင့်ၽိုၵ်းၵမ်ၸွမ်းသေ ထိုင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈလီၸဝ်ႈမႅတ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။

ၵမ်းၼႆ့ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တပေးမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁွတ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇၼၼ့်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ဝူၼ့်မႅၼ်ႈဝႃႈ "ၶူးသွၼ်လူင်ၵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၼႆ့ မီးၵေးၸူးၽွၼ်းပၢင်ႈၼိူဝ်ၵဝ်တႄ့ယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈသေလႄႈ ၵဝ်ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈသေ မီးၺၢၼ်ႇဢၽိၺၢၼ်ႇၸိူင့်ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူးသွၼ်လူင်ၵဝ် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ပႃးၼႆ့ တြႃးမၼ်းၸဝ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်သၢင့်လႂ် ၸၼ့်လႂ်ယဝ့်ဢေ့"ၼႆသေ ဢဝ်ၺၢၼ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈ တူၺ်းလူၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၸႂ် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် မႁႃသီဝၼၼ့်ယဝ့်။ ၽိူဝ်ႇၵမ်းၼၼ့် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ "ဢေႃ ႉႉႉ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် မႁႃသီဝၼႆ့ လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇၵူၺ်းလူင် ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလူင့်လႅၼ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇ။ ၸၼ့်ထၢၼ်ႈတြႃးမၼ်းၸဝ်ႈတႄ့ တိုၵ့်ပဵၼ်ၸၼ့်ပုထုၸၼ်ႇ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်းလူးၼႆ့" ၼႆယဝ့်။ သိုပ်ႇၼႆ့သေ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းဝူၼ့်ဝႃႈ "ဢေႃး ၶူးသွၼ်လူင်ႁဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ လုၵ်ႈၼွင့်တပေး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယင်းပႆႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင်သင်လူးၼႆ့၊ ၵဝ်ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇ ပၼ်ၽၢင့်မၼ်းၸဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇ" ၼႆသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ယူႇယဝ့်။

ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၵေႃႈဝႃႈ "လုၵ်ႈၼွင့် မီးလွင်ႈတၢင်းသင်သမေႃးလႃႇ?" ၼႆယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်ၶိုၼ်းဝႃႈ "ၶႂ်ႈမႃးလဝ်ႈထၢမ် လွင်ႈတြႃးႁူဝ်ၼိုင်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ႁဝ်းဢေႃႈ" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၶိုၼ်းဝႃႈ -

"ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈ လုၵ်ႈၼွင့်ဢိူဝ်း" ၼႆယဝ့်။

တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ပႃးၼႆ့ၼၼ့် မီးလုၵ်ႈၼွင့်ၼမ်ၼႃႇလူးၼေႃႈ၊ တင်းဝၼ်း တင်းဝၼ်း ၵုမ်ႇလႆႈသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈၼွင့် ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယူႇႁဵတ်းၼၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၼွင့်သုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႉလဵဝ်တႄ့ ႁိုဝ်ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈလႃႇၼေႃႈ။ ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ႈၼွင့်ၵေႃႉၼၼ့် ၶိုၼ်းလဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈ "ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း တိုၵ့်ၸုၵ်းသေဝူၼ့်ဝႃႈ 'မိူဝ်ႈၼႆ့ ၵႂႃႇၶၢမ်ႇသွမ်းတၢင်းလႂ် တေလီဢေ့' ၼႆယူႇ ၼႂ်းသႃလႃးၼၼ့် ၶႃႈပေးတေယွၼ်းထၢမ် ၸွင်ႇလႆႈၶႃႈႁႃႉ?" ၼႆယဝ့်။ "ၶၢဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႅပ်ႈတၼ်း၊ လုၵ်ႈၼွင့်တင်းၼမ် ဢၼ်တထေၢမ်ထမ်းတြႃးတီႈၵဝ်ၼၼ့် ပေႃးၶပ့်ယႆပႂ်ႉဝႆ့ထႃႈယဝ့်" ၼႆယဝ့်။ 

လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇလဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈ "ပေႃးၼၼ် မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း တိုၵ့်ပႆၶၢမ်ႇသွမ်းယူႇၼၼ့်လူး ၸွင်ႇတေမီးၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ၶႃႈပေးလႆႈထၢမ်ႁိုဝ်?" ၼႆယဝ့်။ "ၶၢဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးလုၵ်ႈၼွင့်တင်းၼမ်တင်းလၢႆဢိူဝ်ႈ ဢၼ်မႃးထၢမ်ၵဝ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း" ၼႆယဝ့်။

ႁဵတ်းၼၼ်သေ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉၼႆ့ သိုပ်ႇထၢမ် ၶၢဝ်းၶၢမ်ႇသွမ်းပွၵ်ႈမႃး၊ ၶၢဝ်းသုင်းသွမ်း ၸၵႂႃႇတေႃႇပေႃးထိုင်ယၢမ်းၼွၼ်း၊ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၵေႃႈ ဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ဢမ်ႇတၼ်းၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ "ၵၢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းသုၵ့်ယုင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့ ၸွင်ႇၸဝ်ႈႁဝ်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတၢႆႁိုဝ့်?" ၼႆယူႇယဝ့်။

ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼႆ့ လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် တူၵ်းတူဝ်တူၵ်းၸႂ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ့်ၶေႃႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵမ်းၼႆ့ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "ၸဝ်ႈႁဝ်း သုၵ့်ယုင်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃးတႄ့ ထုၵ်ႇလီမီးယူႇၶႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်ၼႆ့ ၸဝ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းမိူၼ် ပႅၼ်ႈဢိင်လင်ပလၢင်ႇၵူၺ်း။ ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း၊ တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄ့ ယင်းပႆႇပႃႈမီးတြႃးလီတြႃးမႅတ်ႈ တႃႇပိုင်ႈဢိင်လူး။ ၵဝ်ၶႃႈတပေး မႃးၸူးၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈမႃးထၢမ်လွင်ႈတြႃးၶႃႈ၊ ၶႂ်ႈမႃးပၼ်ၽၢင့်ၸဝ်ႈႁဝ်းၵူၺ်း" ၼႆသေ ႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ့်။

ဝၢႆးသၼေၼ့် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၵျၢင့်ၵမ်သေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ထိုင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈမႅတ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ့်။

ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ဝႃႈ "ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆ ပေႃးဢမ်ႇမီးယဝ့်ၼႄႇ" ၼႆၼၼ့် ယူႇယူႇၵႆ့မႃးတွႆႇ မႃးယွၼ်ႈဝႆ့ တီႈႁူဝ်ၸႂ်ယူႇ။

ပေႃးတေယူႇတီႈၼႆႈသေ ဝိၼ်ႇဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းပီၵဝ်ႇဝၼ်းၵဝ်ႇၸိူဝ်းပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၸိုင် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်တၢင်းဝူၼ့် တၢင်းလၢတ်ႈလႄႈ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸပ်းဢမ်ႇပႃး သတိတြႃးၼၼ့်တင်းၼမ်ယဝ့်။  ပေႃးဢမ်ႇမီးသတိၸိုင် ဝူၼ့်သင် လၢတ်ႈသင် ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၽိတ်းၸၢင်ႈၽႅၵ်ႇယဝ့်ၼေႃႈ။ ပေႃးဝူၼ့်ၽိတ်း လၢတ်ႈၽိတ်း ႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇသေဢၼ်ဢၼ်ၵေႃႈ တၢင်းၼႅင်ၸႂ် တၢင်းၽိတ်းၸႂ် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လေႃးပႃးတၢင်းသေလၢႆ ဢၼ်ၵိုတ်းၶၢင့် ယၢင့်ထင် ၽင်မူၵ်းဝႆ့ယူႇ ၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၼၼ့်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇဢေႇလူးၼႆ့ ႉႉႉ ၼႆ။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈၵေႃႈ "ဢေႃႉႉႉ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈလူး ၸၢင်ႈပဵၼ်သင် ဢၼ်ပိူၼ်ႈၽိတ်းမိူၼ်ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေမီးယူႇယူဝ့်" ၼႆသေ ႁႃၵေႃႉႁႃသႄႈ ဢၼ်တေမႃးႁဵတ်းၽိတ်းၸွမ်းၸိူင့်ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေႃႈတေၵႆ့မီးယူႇ။ ပေႃးတေတူၺ်းၶိုၼ်းၸိူဝ်းပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၸိုင် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းလႄႈ သမ့်ဢမ်ႇႁဵတ်း၊ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသေ သမ့်ႁဵတ်းၵႂႃႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇၸွမ်း ဢမ်ႇၶိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းလႄႈ လႆလူႉလႆႈသုမ်း လႆႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။

မိူဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင့် မီးၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းယူႇၼၼ့် ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃၵၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတေႃႇၼႃႈၵၼ်၊ ထိုင်တီႈပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင့် လူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇယဝ့် ၸင်ႇတေလႆႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်သေဝႃႈ "ဢေႃ ၵဝ်တမ့်တၼ်းလႆႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင့်ၵဝ်သင်လူးၼႆ့၊ ၵဝ်ၼႆ့ ႁဵတ်းလႆႈတႄ့လူးၼႆ့၊ သင်တႃႉၵဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ႁဵတ်းၼႆလႃႈ၊ သင်တႃႉၵဝ် ယႃႇႁဵတ်းၼၼ်ႁဵတ်းၼႆလႃႈ" ၼႆသေ ၼႅင်ၸႂ်ယူႇၵေႃႈမီးယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵႂၢမ်းတႆးၸင်ႇပေႃးမီးဝႆ့ဝႃႈ "သင်တႃႉ ဝႆ့ပႃႈၼႃႈ၊ ၵတ့်ၵႃႈ ဝႆ့ပႃႈလင်" ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆ့ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသင်ပွင်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၼႅင်ၸႂ်ဝၢႆးလိုၼ်း ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။

တူၺ်းပၵ်းယဵၼ်ႈမၼ်းသေ တၢင်းဝူၼ့်ၶိုၼ်းထိုင်ၵႂႃႇတီႈ Janus ထႅင်ႈယဝ့်။ Janus ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၽီ ရေႃးမၶဝ်ယဝ့်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ ၵူၼ်းရေႃးမၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽီပႂ်ႉၽၵ်းတူၼႆယဝ့်။ Janus ၼႆ့ ၽၵ်းတူမိူင်းၽီၵေႃႈ မၼ်းပႂ်ႉ၊ ၽၵ်းတူ တႃႇတေလုၵ့်တီႈ ပီၵဝ်ႇ ၶၢႆ့ၶဝ်ႈၸူးပီမႂ်ႇၼၼ့်ၵေႃႈ မၼ်းပႂ်ႉၼႆယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လိူၼ်ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လိူၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ့် ၸင်ႇႁွင့်ဝႃႈ January ၼႆယဝ့်။

Janus ၼႆ့ ပဵၼ်ၽီဢၼ် မီးၼႃႈသွင်ၽၢၵ်ႇယဝ့်။ ၼႃႈတၢင်းၼႃႈလႄႈ ၼႃႈတၢင်းလင်ယဝ့်။ ၼႃႈတၢင်းလင်ၼၼ့် ပဵၼ်တႃႇတူၺ်းၶိုၼ်း ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းပီၵဝ်ႇသေ ၼႃႈတၢင်းၼႃႈသမ့် တႃႇတေတေႃႇၼႃႈၸူးပီမႂ်ႇ ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ၼႂ်းပီၵဝ်ႇၼၼ့် ႁဝ်းလႆႈဝူၼ့်ၽိတ်း လၢတ်ႈၽိတ်း ႁဵတ်းၽိတ်းသင်မႃးၼႆ ထုၵ်ႇလီထတ်းသၢင်တူၺ်းၶိုၼ်းဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၽိတ်းၼႆသေ သိုပ်ႇမူၼ့်မေး ၶၢႆ့ယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇထႅင်ႈၼႂ်းပီမႂ်ႇၼႆယဝ့်။ ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆလူင် ဢၼ်ၸိုင်ႈ ဢၢႆးသတၢႆးၼၼ့်ယၢမ်ႈဝႃႈ "ၵဝ်ၼႆ့ ႁဵတ်းၽိတ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ % 99" ၼႆဝႃႇ။ တေႃႈၼင်ႇ ၽူႈလူင့်လႅၼ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင် ၸိူင့်ၼင်ႇဢၢႆးသတၢႆးၼၼ့် ယင်းၽိတ်း % 99 ယဝ့်တႄ့ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိူင့်ၼင်ႇႁဝ်းၼႆ့ ႁႃတီႈလၢတ်ႈႁိုဝ်မီးယဝ့်ၼေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတေၵုမ်ႇဝႃႈ ၵူဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းသၢင်ႈၽိတ်းယူႇၵူၺ်းတႄ့ တႃႇတေသိုပ်ႇယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇၼႃႈလႆႈၼႂ်းပီမႂ်ႇၼၼ့်သမ့် ႁိုဝ်တေၸၢင်ႈယဝ့်လႃႇ။ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇၵူဝ်သေၵႂင်မိုင်ယူႇၵူၺ်းသေယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တီႈၼႆႈ Hegal ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ Panic of error is the death of progress လွင်ႈၵူဝ်ၽိတ်းၼႆ့ ပဵၼ်လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႆယဝ့်။ ပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၵုမ်ႇၵူဝ်ဢၼ်တေၸၢင်ႈၽိတ်းၼၼ့်သေ ၵႂင်မိုင် ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ယူႇတႄ့ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်။

မိူဝ်ႈၽွင်းပီၵဝ်ႇတေပူၼ့် ပီမႂ်ႇတေၽႅဝ်မႃးၼႆ့ ႁႂ်ႈမေႃယိူင်ႈၼင်ႇလၢႆး Janus ၼၼ့်သေ ထတ်းသၢင်မူၼ့်မေးတၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႂ်းပီၵဝ်ႇၼၼ့်သေယဝ်ႉ သိုပ်ႇယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပီမႂ်ႇၽႂ်မၼ်းသေၵမ်းၼေႃႈ။ ၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈလွတ်ႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပီမႂ်ႇ တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၵူႈတႃႇသေႇၶႃႈ။

ပီႈၸၢႆးလူင်

ၸွင်ႇ​ၸဝ်ႈ​ၵဝ်ႇ လႆႈၸႂ် ၸႂ်ႉ​တိုဝ်း​ယူႇ​ၼီႇ​ၶူတ်ႉႁိုဝ်?